13 Mayıs 2026
07:03
KARS KAZI DİYE YEDİĞİMİZ, BULANIK KAZIYMIŞ Sanayimizi tarım hayvancılık kalkındırır
Muş’un Bulanık İlçesi’nde kaz yetiştiriciliği, Kars’tan göç edenlerce sürdürülüyor hatta Kars’tan pazara sunulan kazların önemli kısmı, Bulanık’ta yetişiyor. Kars göçerlerinden sanayi sitesinin başkanı Fuat Nakış, ilçede sanayinin gelişmesinin de tarım ve hayvancılığa endeksli olduğunu söyledi
Yazı dizisi: Muş – Bulanık/Ekonomi
“Çok gezen mi bilir, çok okuyan mı?” sorusunun, tek bir cevabı yok. Bu durum bilginin niteliğine göre değişkenlik gösteriyor. Örneğin, Bulanık’ta gezerken kazları görmesek; Batı’da Kars kazı diye tükettiğimiz kazların önemli kısmının Bulanık’ta yetiştiğini, Kars eşrafının Bulanık eşrafına kıyasla ticari yeteneğinin daha fazla olmasından sebep Bulanık’tan Kars’a götürüldükten sonra ülke genelinde pazara sürüldüğünü…
Bulanık Sanayi Sitesi Başkanı Fuat Nakış, Bulanık’taki Kars göçerlerinden…
1974 yılında Bulanık’ta dünyaya gelen ve yaşamını hep Bulanık’ta sürdüren Fuat Nakış, lise mezunu. Oto elektrik ustası. Sanayide çıraklığı 12 yaşında başladı. Uzun yıllar, okul ve iş hayatını birlikte sürdürdü. Kürt kökenli olan dedeleri Bulanık’a mübadele yıllarında Kars’tan göç etti. Kendi tabiriyle, Kürt kökenli.
Bulanık’ı gezerken denk geldiğimiz kazların da, kökenlerinden kaynaklı olduğunu söyledi:
- Kaz geleneği ve yetiştiriciliği, Bulanık’ta da var. Bölgemizde desteklenmesi gereken bir alandır. Kazın etinin lezzetinin yanı sıra elyaf tarzında olan *tüyleri de çok kıymetli.
- Bizim Batı’da Kars kazı diye yediğimiz, aslında Bulanık kazı mı?
- Kars’tan piyasaya sürülen kazların çoğu bizim bölgemizden toplanıp götürülüyor. Kars’ta da elbette kaz yetiştiriciliği var ama onlar ticarete biraz daha açık olduklarından, bizdeki kazları da alıp satışını yapıyorlar.
- Bulanık’ta beslenen kaz ile Kars’ta beslenen kazın etlerinin arasında lezzet farkı var mı?
- Her iki yörede de yetişen kazın lezzeti kısmen, aynıdır. Bulanık’ta da, Kars’ta da buğdayla, arpayla beslenirler. Bizim bölgemizde köylünün kendi yetiştirdiği buğday, arpa tercih edildiğinden Bulanık’ta yetişen kazın eti biraz daha lezzetli olur. Ondan ötürü revaçtadır.
Bulanık Küçük Sanayi Sitesi’nin kuruluşunun temeli 1995 yılında kooperatif ile atıldı. 1995-1996’da projelendirildi. 1997’de Sanayi Bakanlığı tarafından ihalesi yapıldı ve 66 işyeri kapasiteli bir küçük sanayi sitesi inşa edildi. Sitenin maliyetinin yüzde 70’i Bakanlık, yüzde 30’u üyelerce karşılandı. Site günümüzde, ilavelerle birlikte tamamı dolu 90 işyeri ile faaliyetini sürdürüyor. Sitedeki işyerlerinde ağırlıklı olarak ot biçme makineleri, römork gibi tarım makineleri üretim ve tamiri ile otomotiv tamiri gerçekleşiyor.
Fuat Nakış site kooperatifinin yönetimine ilk 2003 yılında merhum Selim Dursun’un başkanlığında, muhasip olarak girdi. “Selim Dursun, kooperatifimizin kurucularındır. Sanayi sitesinde çok büyük emeği var. Onun sayesinde esnafımız işyeri edindi.”
Selim Dursun’un 2008’deki vefatının ardından önce yönetimin kendi arasındaki seçimle kooperatifin başkanlığına getirilen Fuat Nakış, 2008’den sonra ama tek ama çok adaylı kongrelerde başkanlığa yeniden seçilerek günümüze kadar sürdürdü: “Bizdeki kongrelerde seçimlerde oylama bazen açık, bazen kapalı oylama ile gerçekleşti. Çok adaylı kongrelerimizde de kongrenin bitmesiyle birlikte her şey biter. Ayrılık, gayrılık olmaz.”
- Site, diğer il ve ilçelere de hizmet veriyor mu?
- Ağrı, Erzurum, Bitlis ve civar illerin ilçelerinden de her tür tamir, bakım, onarım için Bulanık’a gelenler geçtiğimiz yıllarda da vardı, günümüzde de var. Bulanık’ın esnafı sağlamdır, işinin de ehlidir. Sadece son zamanlarda maliyetlerin yükselmesi, kazançlarının azalmasından ötürü yeni teknolojilerin ekipmanlarının biraz gerisindeler. Mevsim şartları önemli etken. Bizim sanayimizin temel taşı, bölgemizde tarım ve hayvancılık. Bu iki alan ne kadar desteklenir ve yeniden canlandırılırsa, gerek ilçemiz gerekse site esnafı dolaylı olarak kalkınır.
- Bulanık’ta, göç veren ilçelerden diye biliyoruz?
- Bulanık’ta tarım ve hayvancılıktan geçimini sağlayamaz hale gelenler bu sefer gözünü dışarıya dikiyor. Burada emeğinin karşılığını alamayınca Batı’ya göç edip ekseri inşaat işkolunda, veya asgari ücretle diğer iş kollarında çalışıyor.
- Göçlere dair benim gözlemlediğim şu; 1980’lerdeki göçlerde Muş’tan ve çevre illerden insanlar geleceği İstanbul’da arıyordu ama şimdi Avrupa’da arıyor. Bulanık’ın gençleri de elinde bugün fırsat olan bugün gider. Amerika, Kanada, Avustralya, Norveç, İsveç, Danimarka, Avrupa, Fransa... Fransa’ya son yıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi olarak çok büyük göç verdik. Canan Dağdeviren, Aziz Sancar gibi değerlerimiz de hep yurt dışında sivrildi. Türk’üz, gurur duyuyoruz ama birini bile burada yetiştiremedik.
- O halde sitenizde tamir bakım işleri daha çok traktör ve benzeri gibi, tarım ekipmanlarına dair?
- Doğrudur. Ama sanayimizde her türlü araç bakımı yapılmaktadır. Bizim burada, ‘Bu iş yapılmıyor?’ dediğin bir işi Diyarbakır, Erzurum, Van, Malatya’ya da gitsen yaptıramazsın. Bölgemizde o derece iddialıyız ve rağbet görüyoruz.
- Yapılırsa, Bulanık’ta yapılır diyorsunuz?
- Bizde yapılırsa yapılır, yapılmazsa olmaz.
- Az evvel bir esnaftan küçük bir alışveriş yaptım. Para almadı. İyi ama ilçenin kalkınması, dışarıdan içeriye girip içeride kalan parayla da olmaz mı?
- Verdiğiniz örnek ayrı bir şey de… Bizde buranın sermayesi dışarıya gidiyor. Benim param burada dönüyor da dışarıdan sermaye, çekemiyoruz. En büyük sermayeyi ise üç harfli zincir marketler ile AVM’ler götürüyor.
- Site kurulurken, yüzde 70 Bakanlık desteği olduğunu söylediniz. Geride kalınan teknolojiyi yakalamak için yeni bir Bakanlık desteğine ihtiyaç var mı sizce?
- Sadece site üzerinden değil Bulanık genelinden yanıtlayacak olursam;
- Bulanık’a çeşitli Bakanlıklar ve KOSGEB gibi çeşitli Bakanlık birimleri ile tarım ve hayvancılığa dair önemli destekler geldi. Birçok proje, hibe destek edindi ama çoğu kişi o desteklere rağmen, tutunamadı. Devlet desteği verdiğinde doğal olarak ne yapılıp edildiğini denetledi. Yıllık cirosu nedir, ne kadar elektrik tüketimi var, gibi. Gerek büyükbaş ve küçükbaş, gerek kümes hayvancılığında destekler oldu. Yumurta üretimi için Avrupa standartlarındaki ekipmanları ile birlikte kurulan tesiste, bir yumurta dahi üretilmediğine tanık olduk. Bütün teknik donanımı ile birlikte üretime hazırdı. Niye faaliyete geçmediğini biz de bilmiyoruz.
- Geçtiğimiz yıllarda sitemizde ek ilave için proje hazırlayıp Bakanlığa müracaatta bulunduk. Fizibilite raporu istediler, bu gayet doğal. Yani işsizliği mi engelleyecek, kalkındıracak mı? 2010 yılında dönemin Sanayi Bakanı (Nihat Ergün) ile yaklaşık 200 iş adamı Muş’a geldi. Bölgeyi gezdi. Bir tanesi bile, bir çivi dahi çakmadı. Onlar da fizibilite yapmıştır ama niye yatırım yapmadılar, bilmiyoruz.
Muş Alparslan Üniversitesi, Bulanık’taki meslek yüksekokulunda sosyal hizmetler, acil durum ve afet yönetimi, çocuk gelişimi, laborant ve veteriner sağlık bölümleriyle eğitim veriyor.
- Bulanık’ta yetişmiş, nitelikli eleman bulma sorunu var mı?
- Devletin mesleki okullarda verdiği bazı eğitim hizmetleri var ama nitelikli eleman, çıraklıktan yetişir. Elbette eğitimini de görsün ama kalifiye eleman, ustanın yanında işi öğrenir. Babam beni sanayiye çırak olarak getirdiğinde ustama, ‘Eti senin kemiği benim’ Biz öyle yetiştik.
*Kaz tüyü: Üstün ısı yalıtımı, hafiflik, nefes alabilirlik ve uzun ömürlülük (ortalama 20 yıl) sunan, doğadaki en kaliteli, doğal protein lifli dolgu malzemesidir. Higroskopik yapısı sayesinde ortamdaki nemi dengeleyerek vücudun kuru ve sıcak kalmasını sağlar, yastık, yorgan ve lüks dış giyimde sıkça kullanılır,
Dizide dün
Varto’da tarım ve hayvancılığa geri dönülmeli
https://www.gebzeemek.com/haber/yasam/vartoda-tarim-ve-hayvanciliga-geri-donulmeli/3701.html
Dizide yarın
Kaanat önderi Gıyasettin Seçkin ile çözüm sürecine dair
Devlet Bahçeli’yi takdir ediyorum.
Akan kan duracaksa Apo serbest kalabilir
Diziye dair
https://www.gebzeemek.com/haber/yasam/yazi-dizisi-mus/3645.html
Habere ait diğer görseller
Güncelleme:
13 Mayıs 2026 07:10
