DURSUN’DAN DEĞERLENDIRME RAPORU – 2 Eş zamanlı hukuki başvuru yolları işletilmelidir

CHP’ye dair mutlak butman kararına dair geniş kapsamlı bir rapor hazırlayan CHP Gebze İlçe eski Başkanı Recep Dursun, “Kararın kaldırılması, değiştirilmesi, infazının sınırlandırılması ve uygulamasının durdurulması için eş zamanlı hukuki başvuru yolları işletilmelidir” dedi

Haber Araştırma – 2

Recep DURSUN

 

Cumhuriyet Halk Partisi - CHP’ye dair mutlak butman kararına dair geniş kapsamlı bir rapor hazırlayan CHP Gebze İlçe eski Başkanı Avukat Recep Dursun ilgili raporun “Stratejik Sonuç” diye tanımladığı paragrafta; “Tedbir kararını fiilen yok saymak yerine, kararın kaldırılması, değiştirilmesi, infazının sınırlandırılması ve uygulamasının durdurulması için eş zamanlı hukuki başvuru yolları işletilmelidir” tespitine yer verdi.

İlk bölümüne dün yerdiğimiz raporda şu tespit ve görüşler yer aldı:

6. TEDBIRIN KAPSAMI, DÜZENLEME SINIRI VE TALEP/DAVA KONUSU SINIRI

Tedbir kararının hukuka uygunluğu yalnızca SPK m.15 bakımından değil, ayrıca talep sonucu ve dava konusu sınırları bakımından da incelenmelidir. HMK m.26 gereğince hâkim taleple bağlıdır; tarafların talep sonucundan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez.

Bu nedenle dosyada şu sorular mutlaka kontrol edilmelidir:

1. Davacı yalnızca 38. Kurultay'ın butlanını mı istemiştir?
2. Davacı, açıkça 37. Kurultay'da seçilen genel başkanın göreve iadesini talep etmiş midir?
3. Tedbir talebi, genel başkanlık yetkilerinin tamamını kapsayacak şekilde kurulmuş mudur?
4. Tedbir kararı, dava dilekçesindeki talep sonucundan daha geniş bir sonuç doğurmakta mıdır?
5. Tedbir kararı, dava sonunda verilebilecek hükmün ötesinde fiili sonuç yaratmakta mıdır?
6. Tedbir kararı, talep edilmeyen mali, idari, sicil, temsil, kongre ve disiplin yetkilerini kapsamakta mıdır?

Eğer dava konusu yalnızca kurultay kararlarının geçersizliği ise, mahkemenin süresi dolmuş genel başkanın tüm yetkileriyle göreve iadesi sonucunu doğuracak tedbir kurması talep aşımı niteliği taşıyabilir. Ayrıca böyle bir talep açıkça ileri sürülmüş olsa dahi mahkeme, emredici kanun hükümlerine aykırı bir sonucu tedbir yoluyla yaratamaz.

7. TEDBIR KARARINA KARŞI BAŞVURU YOLLARI

Yol	Merci	Dayanak	Temel talep
Tedbire itiraz	Kararı veren mahkeme / ilgili daire	HMK m.394	Tedbirin kaldırılması; karşı taraf dinlenmeden verilmişse itirazın duruşmalı incelenmesi.
Tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması	Kararı veren mahkeme / ilgili daire	HMK m.396	Tedbirin SPK m.15'e uygun şekilde daraltılması veya tamamen kaldırılması.
Uygulamanın durdurulması / infaz kabiliyeti itirazı	Kararı veren mahkeme ve uygulama merci	HMK m.389 vd.; kamu düzeni ilkeleri	Tedbirin genel başkanlık yetkisi ihdas edecek biçimde uygulanmasının önlenmesi.
Nihai karara karşı temyiz	Yargıtay	HMK m.361; m.362 sınırları	Butlan kararının bozulması; bağlı tedbir sonuçlarının kaldırılması veya etkisizleştirilmesi.
İcra/uygulama şikâyetleri	İcra hukuk mahkemesi veya ilgili idari/sicil merci	İİK şikâyet rejimi ve genel usul ilkeleri	Hüküm fıkrasını aşan veya kamu düzenine aykırı infaz işlemlerinin iptali.
Seçim kurulu başvuruları	İlgili seçim kurulu	SPK m.21	Seçimli kurultay, mazbata ve seçim yenileme eksenli talepler.
Siyasi parti sicil başvuruları	Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı	SPK sicil ve denetim sistemi	Tedbirin SPK m.15'e aykırı şekilde sicile uygulanmaması.
Bireysel başvuru	Anayasa Mahkemesi	Anayasa m.148; 6216 sayılı Kanun	Olağan yollar tüketildikten sonra siyasi parti özgürlüğü, parti içi demokrasi ve adil yargılanma ihlali iddiaları.

7.1. HMK m.394 kapsamında tedbire itiraz

Tedbir kararı karşı taraf dinlenmeden verilmişse, HMK m.394 kapsamında tedbire itiraz edilmelidir. İtirazda tedbirin şartlarının oluşmadığı, tedbirin dava konusu ve talep sonucu sınırını aştığı, SPK m.15'e ve Anayasa m.68-69'a aykırı sonuç doğurduğu ileri sürülmelidir.

İtirazın temel hedefi, tedbirin tamamen kaldırılması; bu kabul edilmezse tedbirin sadece yeni seçimli büyük kongreye götürecek dar ve geçici işlemlerle sınırlandırılmasıdır.

7.2. HMK m.396 kapsamında değiştirme veya kaldırma

Tedbirin uygulanmasıyla ortaya çıkan kanuna aykırı sonuçlar, parti tüzel kişiliğinde doğan temsil karmaşası, siyasi hakların etkisizleşmesi ve telafisi imkânsız zarar riski, HMK m.396 kapsamında tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi talebine dayanak yapılmalıdır.

Bu başvuruda özellikle 'durum ve koşulların değişmesi' kavramı dar yorumlanmamalıdır. Tedbirin uygulanması sırasında ortaya çıkan hukuki imkânsızlık, ölçüsüzlük ve kamu düzenine aykırılık da tedbirin yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

7.3. Nihai butlan kararına karşı temyiz

BAM yalnızca tedbir kararı vermişse, geçici hukuki koruma kararlarına karşı temyiz yolu kural olarak kapalı olabilir. Ancak BAM aynı zamanda mutlak butlan konusunda nihai karar vermişse ve bu karar temyize tabi ise, HMK m.361 kapsamında temyiz yoluna başvurulmalıdır.

Temyiz dilekçesinde tedbir kararı, nihai kararın fer'i ve bağlı sonucu olarak ele alınmalı; mutlak butlanın süresi dolmuş genel başkanlığı ihya etmeyeceği, tedbirin SPK m.15'i askıya alacak biçimde uygulanamayacağı ve telafisi imkânsız zarar doğurduğu açıkça belirtilmelidir.

7.4. İnfaz ve üçüncü kişi uygulamalarına karşı itiraz

Tedbir kararı icra müdürlüğü, banka, noter, bakanlık, siyasi parti sicili, seçim kurulu veya diğer üçüncü kişi ve kurumlar nezdinde uygulanmaya çalışılırsa, her somut uygulama işlemine karşı ayrıca itiraz edilmelidir.

Bu aşamadaki teknik iddia, 'mahkeme kararı yanlıştır' iddiasından ibaret olmamalıdır. İddia, 'tedbir kararı hüküm fıkrasını aşacak ve SPK m.15'e aykırı biçimde seçimli genel başkanlık yetkisi ihdas edecek şekilde infaz edilemez' şeklinde kurulmalıdır.

7.5. Seçim kurulu ve sicil başvuruları

Seçim kurulu, BAM kararını ortadan kaldıracak merci değildir. Buna rağmen SPK m.21 kapsamında seçimli kurultay, mazbata, seçim yenileme ve parti organ seçimlerinin yargı gözetimi yönünden hedefli başvurular yapılabilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı nezdindeki siyasi parti sicili bakımından da tedbirin SPK m.15'e aykırı sonuç doğuracak şekilde uygulanmaması, görev süresi dolmuş genel başkanlığın sicil üzerinden ihya edilmemesi ve kanuna uygun geçici temsil/seçimli kongre yolunun gözetilmesi talep edilebilir.

7.6. Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu

Olağan kanun yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru değerlendirilmelidir. Başvuruda siyasi parti özgürlüğü, parti içi demokrasi, seçme-seçilme/siyasi faaliyette bulunma hakkı, adil yargılanma hakkı, hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkesi ihlalleri ileri sürülebilir.

Ancak AYM bireysel başvurusu ikincil niteliktedir. Bu nedenle anayasal ihlal iddiaları öncelikle HMK m.394, HMK m.396, temyiz ve infaz/uygulama itirazlarında açıkça tüketilmelidir.

8. BAŞVURULARDA ILERI SÜRÜLECEK ÇEKIRDEK GEREKÇELER

Başvurularda aşağıdaki gerekçelerin birlikte ve hiyerarşik şekilde ileri sürülmesi önerilir:

1. Mutlak butlan, süresi dolmuş genel başkanlığı diriltmez.
2. Kılıçdaroğlu'nun görev süresinin 27.07.2023 tarihinde sona erdiği ve 38. Kurultay'ın bu tarihten yaklaşık 3 ay 1 hafta sonra yapıldığı kabul edildiğinde, tedbirle korunabilecek devam eden bir genel başkanlık süresi bulunmamaktadır.
3. SPK m.15'teki üç yıllık görev süresi sınırı emredicidir ve kamu düzenine ilişkindir.
4. Genel başkanlık makamı seçimle kurulur; mahkeme tedbiriyle ihdas edilemez.
5. Boşalma veya belirsizlik halinde kanuni çözüm, geçici temsil ve 45 gün içinde büyük kongre çağrısıdır.
6. Seçimde sakatlık varsa çözüm, SPK m.21 sistematiği gereği seçimlerin yenilenmesidir.
7. Tedbir, geçici koruma sınırını aşarak esas uyuşmazlığı fiilen çözmektedir.
8. Tedbir, dava konusu ve talep sonucu sınırını aşmaktadır veya bu yönden denetlenmelidir.
9. Tedbir, Anayasa m.68 ve m.69 ile güvence altına alınan siyasi parti özgürlüğü ve parti içi demokrasi ilkesiyle bağdaşmamaktadır.
10. Tedbirin uygulanması parti tüzel kişiliği, üyeler, delegeler, mali işlemler, sicil işlemleri ve seçimli kurultay süreci bakımından telafisi imkânsız zararlar doğuracaktır.
11. 9. SONUÇ VE ÖNERILEN IŞLEM SIRASI

Raporun nihai kanaati şudur: Tarafça bildirilen maddi vakıaya göre Kılıçdaroğlu'nun görev süresi 27.07.2023 tarihinde sona ermiştir. 38. Kurultay'ın bu tarihten yaklaşık üç ay bir hafta sonra yapılmış olması karşısında, 38. Kurultay'ın mutlak butlanla sakat olduğu kabul edilse bile, bu sonuç 37. Kurultay'da seçilen genel başkanın kanuni görev süresini yeniden canlandırmaz. İhtiyati tedbir kararı, SPK m.15'i askıya alarak görev süresi dolmuş genel başkanlık yetkisini belirsiz süreyle uzatamaz veya yeniden ihdas edemez.

Telafisi imkânsız zararların önlenmesi için izlenecek işlem sırası aşağıdaki şekilde olmalıdır:

1. BAM kararının hüküm fıkrası, tedbir talebi, dava dilekçesindeki talep sonucu ve tebliğ/uygulama tarihleri derhal incelenmelidir.
2. Kararı veren mahkemeye HMK m.394 ve/veya HMK m.396 kapsamında tedbirin kaldırılması, değiştirilmesi ve uygulanmasının durdurulması talebi sunulmalıdır.
3. Tedbirin tamamen kaldırılması mümkün görülmezse, tedbirin yalnızca yeni seçimli büyük kongreye götürecek dar ve geçici işlemlerle sınırlandırılması talep edilmelidir.
4. BAM nihai butlan kararı vermişse ve karar temyize tabi ise, HMK m.361 kapsamında temyize başvurulmalı; tedbirin bağlı sonuçlarının da kaldırılması veya durdurulması istenmelidir.
5. Tedbirin üçüncü kişiler ve kurumlar nezdinde uygulanmasına karşı her somut işlem özelinde itiraz ve şikâyet yolları işletilmelidir.
6. Seçim kurulu ve siyasi parti sicili nezdinde, tedbirin SPK m.15'e aykırı biçimde uygulanamayacağı ve çözümün seçimli büyük kongre olduğu bildirilmelidir.
7. Olağan yollar tüketildikten sonra AYM bireysel başvurusu değerlendirilmelidir.

Stratejik sonuç Tedbir kararını fiilen yok saymak yerine, kararın kaldırılması, değiştirilmesi, infazının sınırlandırılması ve uygulamasının durdurulması için eş zamanlı hukuki başvuru yolları işletilmelidir.

 

10. EK: DILEKÇEDE KULLANILABILECEK ÖRNEK TALEP VE GEREKÇE METNI

Aşağıdaki metin, somut dilekçeye uyarlanmak üzere çekirdek gerekçe taslağıdır:

“İhtiyati tedbir kararı, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 15. maddesinde öngörülen 'genel başkan en çok üç yıl için seçilir' hükmünü bertaraf edecek biçimde uygulanamaz. Tarafça bildirilen maddi vakıaya göre Kılıçdaroğlu'nun görev süresi 27.07.2023 tarihinde sona ermiş; 38. Kurultay ise bu tarihten yaklaşık üç ay bir hafta sonra yapılmıştır. Bu nedenle 38. Kurultay yönünden mutlak butlan kabul edilse dahi bu kabul, 37. Kurultay'da seçilen ve kanuni görev süresi sona ermiş bulunan genel başkanın yetkilerini yeniden doğurmaz. Aksi yorum, mahkeme tedbiriyle seçimli bir siyasi parti makamının ihdası ve parti içi demokratik iradenin yargısal kararla ikamesi sonucunu doğurur. Bu sonuç Anayasa m.68'de güvence altına alınan siyasi parti özgürlüğü ve m.69'da düzenlenen parti içi demokrasi ilkesiyle bağdaşmadığı gibi, SPK m.14, m.15 ve m.21'in emredici sistematiğine de açıkça aykırıdır.”

 

ÖRNEK TALEP SONUCU:

1. İhtiyati tedbir kararının derhal kaldırılmasına,
2. Bu talep kabul edilmezse tedbirin SPK m.15'e uygun biçimde daraltılmasına,
3. Görev süresi dolmuş genel başkana genel başkanlık, temsil, mali tasarruf, dava, disiplin, atama, sicil bildirimi, kongre engelleme ve aday belirleme yetkileri kullandırılmamasına,
4. Tedbirin yalnızca kanuna uygun seçimli büyük kongreye gidilmesini sağlayacak geçici ve sınırlı işlemlerle sınırlandırılmasına,
5. Tedbire dayanılarak üçüncü kişi ve kurumlara gönderilen müzekkere ve bildirimlerin geri alınmasına veya bu kapsamda daraltılmasına,
6. Başvuru hakkında karar verilinceye kadar tedbirin uygulanmasının durdurulmasına karar verilmesi talep olunur

KAYNAK VE MEVZUAT FONU 

Bu raporda atıf yapılan başlıca düzenlemeler: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.2, m.13, m.36, m.67, m.68, m.69 ve m.148; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m.14, m.15 ve m.21; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.26, m.389, m.390, m.391, m.394, m.396, m.397, m.361 ve m.362/1-f; 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun.

Not: Rapor, karar metni ve dosya kapsamı incelenerek somutlaştırılmalı; özellikle kanun yolu süreleri, tebliğ tarihi, tedbirin uygulanıp uygulanmadığı, hüküm fıkrasının kesin kapsamı ve 27.07.2023 tarihli görev süresi bitişinin dayanak belgeleri ayrıca kontrol edilmelidir.

RAPORDA DÜN

Mutlak butlan kararı 37’nci kurultayı bağlamaz

 

https://www.gebzeemek.com/haber/siyaset/mutlak-butlan-37nci-kurultayi-baglamaz/3898.html