NE İŞ OLSA YAPARIM ABİ A.Ş Araç kiralamış. Tadilat yapmış, Malzeme satmış. Havalandırmacı

Gebze BM CHP Üyesi Engin Sözbir, 2025’te aynı firmanın belediyeye araç kiraladığını, malzeme sattığını, tadilat yaptığını, havalandırma işinde de yer aldığını belirtip, “Süperman misali, her işe teklif verebilen bir firma” dedi

Haber Dizisi – 1

Gebze Belediyesi / 2025

 

Gebze Belediye Meclisi’nin Zinnur Büyükgöz başkanlığında dün gerçekleşen nisan ayı olağan meclis toplantısının son gündem maddesinde 2025 yılı faaliyet raporu konu edildi. Denetleme komisyonunda CHP’yi temsil eden Grup Başkanvekili Engin Sözbir, “Bir firma belediyeye 2 milyon 250 bin lira tutarında araç kiralamış. Aynı firma tadilat, spor salonuna malzeme alımı, havalandırma işinde de var. Süperman misali, her işe teklif verebilen bir firma.  Eğer bir firma faaliyet alanını kendi faaliyet alanı üzerine sürdürüyor, üretiyorsa ve satıyorsa o firmadan daha uygun fiyata mal alma, pazarlık etme şansınız var” dedi.

 

 

Engin Sözbir söze tüm salonu selamlayarak ve meclis içi seçimlerde yeni görevlere seçilen üyelere başarılar dileyerek girdi. Kendisinden önce söz alan Hüseyin Önder ve Selamet Güner ile Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz’e hizmetler ve denetimlere dair bilgilendirmelerinden ötürü teşekkür etti.

Denetleme raporunda görev almış ve incelemiş biri olarak slayt gösterisi eşliğindeki sunumunda belediyenin eksiklerinden ziyade daha kolay ve daha mükemmeliyetçiliğe yakın katkı sunacak öneri ve taleplerinin olacağını kaydetti.

Gebze Belediyesi’nin 2025 yılı faaliyetlerini 91 milyon TL tutarında zararla kapattığına işaret eden Sözbir, Bütçe gelirleri gerçekleştirme oranı, 2024’ten 3 puan daha düşük ama yüzde 91’ler düzeyindedir. 4 milyar 400 milyon TL olan bütçe, karşılıklar ve net iadeler düştükten sonra yaklaşık 4 milyar TL’dir ve bu bütçemizi müdürlükler vasıtasıyla faaliyet olarak belediyemiz kullanmıştır” dedi.

Sözbir kısa süreli ikinci tekrarında belediyenin 2025’i 91 milyon TL zararda olduğunu öne sürünce Büyükgöz söz arasına, “Zarar diyemeyiz. Açık diyebiliriz. Ticari kuruluş değil hizmet kuruluşuyuz” diyerek girdi.

Gebze Belediyesinin faiz giderlerinin 2023’ten günümüze periyodik şekilde arttığını kaydedip 45 milyon 869 bin liraya yükseldiğini kaydeden Sözbir, “İlk çıktığımda Gebze Belediyesinin duran varlıklarından ötürü zengin olduğunu söylemiştim. Günümüzde 104 milyar TL tutarında duran varlıklar var ama dönen varlıklara oranı yüzde 2. Yani Gebze Belediyesi'nin hareket kabiliyeti yüzde 2'lik bir bütçeyle sınırlı. Çünkü daha fazlasını yapması için sermaye geliri, bunun için de mal satması lazım” dedi.

Belediyenin aktiflerindeki alacaklardan 887 milyon dâhilinde yaklaşık 670 milyon TL’nin takipli alacaklar içerisinde yer aldığını ve belediyenin 132 milyon TM faiz geliri edindiğini kaydeden Sözbir şöyle devam etti:

“Takipli alacak, alacağınız var ama alamıyorsunuz demek. Faiz almak demek: Gebze'de yaşayan halk borcunu ödeyemiyor, faize düşüyor; ya da belediye alacaklarını tahsil etmekte zorlanıyor diye de algılanıp tanımlanabilir.

Gebze Belediyesi'nin faiz gelirleri 132 milyon, faiz giderleri de 45.8 milyon. Yani Gebze Belediyesi faiz alan, faiz veren bir belediye haline gelmiş. Rahmetli hoca yaşasaydı muhtemelen "Sizi gidi faizciler" derdi, öyle tahmin ediyorum.”

Zinnur Büyükgöz: O faiz değil. Yasal adı, gecikme cezası. Kavramları yerinde kullanalım. Belediye Gelirleri Kanununda faiz diye bir başlık yok, gecikme cezası var.

Engin Sözbir: Teknik olarak bunun adı faizdir.

Zinnur Büyükgöz: Kavramları karıştırmayalım, sana zahmet.

Selamet Güner: Tamam, bir çelişki var. 132 milyon, sizin deyiminizle ‘faiz geliri’ varsa belediye alacaklarını topluyor ki bu kadar para kasaya girmiş."

Tartışmanın ardından sunumunu sürdüren Engin Sözbir bağış gelirlerinin 25.4 milyon TL olduğunu hatırlatıp şöyle devam etti: “Gebze gibi sanayinin içerisinde bir ilçenin belediyesi için bu rakamın düşük olduğunu düşünüyorum. Bunu arttırmak için çaba harcamalı. Söylemek istediğim şu; belediyenin aktifleri pasifleri arasında eksiklikler varsa toparlamak için zamanımız olacaktır, hep beraber düzeltiriz.

Hazır değerler, yaklaşık 460 milyon TL. Gebze Belediyesi'nin işlerini yürütebilmesi için hareket kabiliyeti bu meblağ ile biraz zor olabilir. Yaklaşık 4 milyar 400 milyon TL'nin 4 milyar kadarı toplanmış, halen toplamayan 400 milyon TL var. Belediye bunu arttırmanın yollarını aramak zorunda ki bütçe açığı oluşmasın.

Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar: Gençler için söylüyorum, borç anlamına geliyor.

2022’de toplam 790 milyon olan borç 2024’te 1.2, 2025’te 1.38 milyar.

Burası bir kamu kuruluşu ve herkesin birden işten çıkartılmayacağına, hepsinin de kıdem tazminatları ödenmeyeceğine göre! Belki de likidite olarak oraya o kadar ihtiyaç yok ama sonuç olarak bu oranda bir açık olarak görünüyor. İsterim ki Gebze Belediyesi kıdem tazminatı karşılığı bütçesini de bir yerde tutabilsin, orada hazırda bir rezerv olarak dursun. Ama şu anda öyle bir durum yok.

Müdürlükler 2024’te bütçelerinin yüzde 85’ini harcayabilmiş. 2025’te artış var, yüzde 93’ünü harcamışlar. Harcanan miktar, 4 milyar 75 milyon TL.  Şunu söyleyebilir: Gelir toplanamıyor. Belediyede müdürlüklere bütçeleri dağıtılırken; demek ki planlama yapılırken toplayabildiğimiz vergi kadar bir bütçe belirlemeliyiz.

Kritik cümle: Kaynak var ama öncelik yok.

Komisyon olarak bazı müdürlükleri gezdik, ziyaret ettik. Afet İşleri ile Basın Yayın Halkla İlişkiler Müdürlüklerinin bütçelerini kendime hedef koymuştum.

Afet İşleri Müdürlüğü bütçesi yıllara göre arttı. Ama Gebze'nin yapısı, son yaşanan olaylar, bina çökmeleri, yol çökmeleri, insan kayıpları, deprem riski, yapı stokunun eski, yaşlı olması... Bu müdürlüğün biraz daha güçlendirilmesi gerektiği kanaati sizde de vardır.

Afet İşleri Müdürü (Soner Bilir) teknik bir arkadaş ve geliştirmek için çaba harcıyor. Sivil toplumdan halkla bir proje yaratmak istiyor. Başkanın, meclisin bu konuda kendisine destekçi olacağına inanıyorum. Gebze'nin buna ihtiyacı var ve bütçesinin de arttırılması lazım.

Bütçelerinin yüzde 99'unu kullanan müdürlükler de var, yüzde 60'lara düşen müdürlükler de. Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünün harcama oranı 2025'te düştü. Belediyenin hizmetlerinin duyurulmasına dair kayıp olarak görülebilir. Ama diğer taraftan da bana göre realite bu. Basın yayının 2024'teki ek bütçesi 58 milyondu, 46'sını harcamıştı ama yine teşekkür edeyim müdürlüğe. 2025'te 38 milyon olan bütçesini tasarruflu kullanmış ve 27 milyona indirmiş.

Belediye kadrolu personel giderinin bütçeye oranı yüzde 12.97. 2024’te bu oran yüzde 18 civarıydı. Personel sayısındaki artışa rağmen oranda düşme görüyoruz.

Belediyenin Sosyal Güvenlik Kurumu'na olan borcu 43.3 milyon TL. 2025. CHP grubu olarak, meclise getirdiğiniz takas ya da trampa yoluyla kuruma verilmesi düşünülen arsalar için onay vermiştik. Buna göre Gebze Belediyesi'nin SGK’ya borcu olmamalı.

Güçlü ve etkin belediyeciliğin göstergesi olan bazı kritik değerler, ölçümler var. Gebze ölçeğindeki bir belediyenin bunları asgari müşterek olarak yakalayabiliyor olması lazım.

Gebze’nin nüfusunu 407 bin olarak kabul ettiğimizde 2025’te kişi başı gider 10 bin 54, kişi başı gelir 9 bin 828 TL. Bütçe dengesi açık verdiğinden Gebze’de kişi başı 226 TL açığımız var.  Güçlü sosyal belediyeciliklerde bu oran ölçülür, takip edilir ve hedef koyulur.

Bütçede yatırımın oranı yüzde 26. Ama güçlü belediyecilik için yüzde 30’un üzerinde oran hedeflenmiştir. Belediyemiz de bunu hedeflemelidir.

Faaliyet karlılığında 2024’te rakam artıda olmasına rağmen 2025’te yüzde -2.1 oranında açık var ya da karlılık yok diyelim. Sıfır ile yüzde 10 arasında olması idealdir.

Sosyal belediyecilik açısından yüzde 3 olan, ihtiyaç sahiplerine aktarılan oranın artırılması tavsiye edilir. Özellikle kriz dönemlerinde, Gebze gibi sosyo ekonomik güçlükler yaşanan bir şehirde bu oranın yüzde 5’in üzerine çıkılması hedeflenir. 2026’da bu hedefe ulaşmanızı umuyorum.

Belediyeler ya da kurumlar tedariklerini; açık, kapalı ve doğrudan olmak üzere üç yöntemle yapıyor. Gebze Belediyesi 2.3 milyar TL’lik alım yapmış, bu da toplam bütçenin yüzde 58'ini oluşturuyor. Belediyenin satın almada bir hedefi olmalı. Bir malın değerini alıcıyla satıcının kesiştiği yer belirler. Belediyecilikte bu oranı maalesef alıcı belirleyemiyor, satıcının fiyatları üzerinden gidiliyor. Yükleniciler için rekabet koşullarının oluşturulmadığını söylemek istiyorum.

Belediye alımlarında en önemlisi doğrudan alım ve direkt, limitli, mal ve hizmet uyumlu ve acil olmak üzere dört doğrudan alım çeşidi var

2024'teki mal ve hizmetler alımının oranı yüzde 9 civarındaydı, 2025’te yüzde 12’ye yükseldi. Hâlbuki yüzde 10’un üzerine çıkılmamalıydı. Yüzde 10’un altına indirilmeli. Belediye ihalelerinin sürecinin daha şeffaf ve daha ölçülebilir, daha açık olması gerekir.

Bir firma belediyeye 2 milyon 250 bin lira tutarında araç kiralamış. Aynı firma tadilat, spor salonuna malzeme alımı, havalandırma işinde de var. Süperman misali, her işe teklif verebilen bir firma.  Eğer bir firma faaliyet alanını kendi faaliyet alanı üzerine sürdürüyorsa; üretiyorsa ve satıyorsa o firmadan daha uygun fiyata mal alma, pazarlık etme şansınız var.

Gebze Belediyesi iştiraki Güzide Restaurant’tan fiyatları hariç, ben de memnunum. Güzide için de yaklaşık 4.4 milyon TL'lik bir kaynak ya da hizmet satın alması yapmışız.

 

Teknik satın alma yapılan bir firmadan kablo, piyasa fiyatının yüzde 30 – 80 arası oranda yüksek bedelle satın alınmış. Çanta alamında afaki, 2 ile 5 kat arası yüksek bedel ödenmiş. Firmalar satın alma kriterlerini belirlerken rekabet oluşturacak yapıda, adayları bir listede bir araya getirir. Pazarlık ederek kalitenin en ucuza alınması için çalışılır.”

Selamet Güner: Piyasa koşullarını hangi kriterlere göre belirlediniz?

Engin Sözbir: Kablo ile ilgili incelememiz gerekirse; alüminyum olabilir, bakır olabilir. O kadar bir farklılık oluşmaz. Biz burada hani prensiplerden bahsediyoruz.”

Engin Sözbir sunumunu kimi alımlardan örneklerle sürdürdü. Bu esnada önerilerini de sıraladı. Katlı otopark yapım sürecinde de bazı uygulamalara değinerek sunumunu tamamladı.

Raporun görüşüldüğü esnada meclise başkanlık eden Selamet Güner, Sözbir’in eleştirilerini yanıtlarken özetle;

Gebze Belediyesinin günümüzde SGK’ya hiç borcunun olmadığını söyledi.

Mal alımlarında oranın yüzde 12’nin üzerine çıkmadığını, üç ayrı biçimde alım yapıldığını, ortalamanın dikkate alınması gerektiğini ve oranın yüzde 8 olduğunu kaydeden Büyükgöz, “Gebze Belediyesi Türkiye veya Kocaeli ölçeğinde gerçekten bütçe yönetimi anlamında alkışlanacak bir belediye. Hepimizin gurur duyması gereken bir tablo var ama anki çok kötü durumda, belki iflas bayrağı çekecekmiş gibi bir algı oluşturmaya çalışıyorsunuz, öyle bir şey yok” dedi.

2025 mali yılında yüzde 91’lik gerçekleşme oranının küçümsenmeyecek bir rakam olduğunu kaydeden Güner, “Gebze Belediyesi tarihinde ilk kez; teşebbüs ve mülkiyet gelirleri vergi gelirlerinin üzerine çıktı.

Proje protokolleri kapsamında alınan bağış ve yardımlar ile özel gelirler kaleminde 25.5 milyon gelir gerçekleşmiş ve gelir içindeki payı binde 6 olmuştur.

İller Bankası payı, faiz gelirleri, idari para cezaları, yapı denetim payı, Büyükşehir konut çevre temizlik vergi payı, vergi cezaları ve benzeri gelir kalemlerinin yer aldığı diğer gelirler 2 milyar 131 milyon TL gerçekleşmiş ve gelir bütçesi içindeki payı yüzde 53 olmuştur.

Tapuları verilen vatandaşların arsa taksit ödemeleri ve diğer taşınmaz satışlarının oluşturan sermaye gelirleri 426.5 milyon TL gerçekleşmiş ve gelir bütçesi içindeki payı yüzde 10.5 olmuştur.

Belediyemizin toplam bütçe gelirlerinden İller Bankası payı ve alınan proje destekleri çıkarıldığında belediyemiz öz gelirleri 2 milyar 420 milyona ulaşmaktadır. Türkiye'deki bütün belediyelerin öz gelirlerinin toplam bütçe gelirlerine oranı 2024 yılında ortalama yüzde 29.5 iken belediyemizde bu oran gayet yüksek ve başarılı olup yüzde 61 olarak gerçekleşmiştir. 2025 mali yılında 4 milyar 400 milyon TL olarak öngörülen gider bütçesi yılsonu itibarıyla net 4 milyar 91 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 4 milyar 91 milyon TL net gider bütçesi gerçekleşmesi sonucunda yüzde 93 gibi yüksek bir gerçekleşme yüzdesi yakalanmıştır” dedi.

 

FOTO

Engin Sözbir meclis toplantısının bitiminde beraberindekilerle beraber, Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz ile günün anısına fotoğraf çektirdi.