08 Haziran 2026
05:21
RECEP DURSUN’DAN HUKUKİ DEĞERLENDİRME RAPORU Mutlak butlan 37’nci kurultayı bağlamaz
CHP’de 38’nci kurultaya dair mutlak butlan kararı, 37’nci kurultayın esas alınmasıyla, 26 Temmuz 2026’ya kadar kurultay yapılmazsa, CHP’nin seçime katılamayacağı riskini doğurdu. Süreci raporlayarak değerlendiren Recep Dursun, ilgili kararın 37’nci kurultayı bağlamadığını kaydetti
Haber Araştırma – 1
Recep DURSUN
Mutlak butlan kararı sonrası CHP’de yaşanan kriz şimdi de genel seçimlere katılamama riski doğurdu. Yasaya göre siyasi partiler büyük kongrelerini en çok üç yıl içinde yapmak zorunda. CHP kurultayları iptal edildi ve 26 Temmuz 2020’deki 37’nci kurultay esas alınarak 2020’ye dönüldü. 6 yıllık boşluk doğdu. Yasada “İki kez üst üste büyük kongresini yapmayan partinin seçime katılamayacağı” hükmü devreye girdi. CHP 26 Temmuz 2026’ya kadar kurultayını yapmazsa, genel seçimlere katılamama riski doğdu. (Basından)
CHP Gebze İlçe eski Başkanı Avukat Recep Dursun, CHP’nin 38’nci olağan kurultayına dair mutlak butlan kararını 10 başlıkta açtığı hukuki değerlendirme raporunda tahlil etti. Dursun, 37’nci kurultayın süresinin 27 Mart 2023’te bittiğini, 38’nci kurultayın 4-5 Kasım 2023’te gerçekleştiğini hatırlatıp, “Mutlak butlan kararı, sakat olduğu kabul edilen kurultay işlemini hükümsüz kılabilir; ancak kanunen süreye bağlı ve seçimle kazanılan bir siyasi parti makamını süresi dolduktan sonra yeniden ihdas edemez. İhtiyati tedbir kararı da bu sonucu yaratacak biçimde kurulamaz ve uygulanamaz” dedi. İki güne yaydığımız raporun detayları şöyle:
Hukuki Değerlendirme Raporu
Kurultay Butlanı, İhtiyati Tedbir, Siyasi Partiler Kanunu m.15 ve Başvuru Yolları Değerlendirme Taslağı (05 Haziran 2026/Avukat Recep Dursun)
Not: Bu rapor, verilen bilgiler çerçevesinde hukuki değerlendirme ve başvuru stratejisi taslağı olarak hazırlanmıştır. Nihai dilekçe ve işlem stratejisi için BAM kararının hüküm fıkrası, tedbir talebi, dava dilekçesindeki talep sonucu ve tebliğ/uygulama tarihleri ayrıca incelenmelidir.
İçindekiler (Bugün)
- Amaç, kapsam ve temel hukuki soru
- 1. Somut tarih ve süre hesabı
- Normatif çerçeve
- Butlan kararının hukuki etkisi
- İhtiyati tedbirin niteliği, sınırları ve hukukiliği
- Tedbir kararının SPK m.15 ve diğer düzenlemelere aykırılığı
- İçindekiler (Yarın)
- Tedbirin kapsamı, düzenleme sınırı ve talep/dava konusu sınırı
- Tedbir kararına karşı başvuru yolları
- Başvurularda ileri sürülecek çekirdek gerekçeler
- Sonuç ve önerilen işlem sırası
- Ek: Dilekçede kullanılabilecek örnek talep ve gerekçe metni
- 1. AMAÇ, KAPSAM VE TEMEL HUKUKI SORU
Bu rapor; siyasi parti kurultayının mutlak butlanla sakat olduğuna dair karar ile bu karara bağlı veya bu kararın sonucunu doğuracak nitelikte verilen ihtiyati tedbir kararının, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu, Anayasa ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından değerlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Raporun merkezinde şu hukuki soru bulunmaktadır:
TEMEL SORU
- Kurultay'ın mutlak butlanla sakat olduğu kabul edilse bile, bu kabul 37. Kurultay'da seçilen ve kanuni görev süresi dolmuş bulunan genel başkanın görev süresini yeniden canlandırabilir mi; ihtiyati tedbir kararı bu yönde sonuç doğurabilir mi?
Bu soruya verilecek hukuki cevap, aşağıda açıklanan gerekçelerle olumsuzdur. Mutlak butlan kararı, sakat olduğu kabul edilen kurultay işlemini hükümsüz kılabilir; ancak kanunen süreye bağlı ve seçimle kazanılan bir siyasi parti makamını süresi dolduktan sonra yeniden ihdas edemez. İhtiyati tedbir kararı da bu sonucu yaratacak biçimde kurulamaz ve uygulanamaz.
1.1. SOMUT TARIH VE SÜRE HESABI
Bu raporda aşağıdaki tarih bilgileri, tarafça bildirilen maddi vakıa olarak esas alınmıştır. Karar metni ve dosya kapsamı incelendiğinde bu tarihlerin ayrıca belgeye bağlanması gerekir.
Tarih / dönem: 27 Mart 2023
Maddi vakıa: Kemal Kılıçdaroğlu'nun 37. Kurultay'a dayalı genel başkanlık görev süresinin sona erdiği tarih.
Hukuki önem: SPK m.15'teki azami üç yıllık görev süresi bu tarih itibarıyla tamamlanmıştır. Bu tarihten sonra önceki seçimli makamın kanuni süre dayanağı kalmamıştır.
Tarih / dönem: Görev süresinin bitiminden yaklaşık 3 ay 1 hafta sonar
Maddi vakıa: 38. Kurultay'ın, bildirilen görev süresi bitiminden sonra yapıldığı dönem.
Hukuki önem: 38. Kurultay'ın butlanla sakat olduğu varsayılsa bile, bu sakatlık 27 Mart 2023'te sona ermiş görev süresini yeniden canlandıramaz.
Tarih / dönem: Tedbirin uygulama dönemi
Maddi vakıa: Tedbir kararının, görev süresi dolmuş genel başkanın yetkilerini kesinleşmeye kadar veya belirsiz tarihe kadar sürdürmesi/ihya etmesi ihtimali.
Hukuki önem: Bu ihtimal, SPK m.15'teki süre sınırının yargısal tedbirle aşılması ve seçimli makamın mahkeme kararıyla ihdası sonucunu doğurur.
Süre hesabının sonucu
Kılıçdaroğlu'nun görev süresinin 27 Mart 2023 tarihinde sona erdiği ve 38. Kurultay'ın bu tarihten yaklaşık 3 ay 1 hafta sonra yapıldığı kabul edildiğinde, mutlak butlan kararı önceki genel başkanlık görevini canlandırmaz; tedbir kararı da bu görevi belirsiz süreli şekilde uzatamaz veya yeniden ihdas edemez.
- NORMATİF ÇERÇEVE
Değerlendirmede esas alınması gereken başlıca düzenlemeler şunlardır:
Düzenleme | Konu | Rapor bakımından önemi |
Anayasa m.2 | Hukuk devleti | Belirlilik, hukuki güvenlik ve keyfiliğin önlenmesi ilkeleri bakımından çerçeve normdur. |
Anayasa m.13 | Temel hakların sınırlanması | Siyasi haklara ve örgütlenme özgürlüğüne müdahalenin kanunilik, ölçülülük ve demokratik toplum düzeni gereklerine uygun olması gerekir. |
Anayasa m.36 | Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma | Mahkeme kararlarının talep sınırına, usule ve hukuki dinlenilme hakkına uygun olması gerekir. |
Anayasa m.67 | Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma | Parti üyeleri ve delegeler bakımından siyasi katılım hakkı boyutunu destekler. |
Anayasa m.68 | Siyasi parti özgürlüğü | Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. |
Anayasa m.69 | Parti içi demokrasi | Parti içi düzenleme ve çalışmalar demokrasi ilkelerine uygun olmak zorundadır. |
SPK m.14 | Büyük kongre | Büyük kongre partinin en yüksek organıdır; genel başkanı seçme yetkisi büyük kongreye aittir. |
SPK m.15 | Genel başkan | Genel başkan en çok üç yıl için seçilir; boşalma halinde geçici temsil ve en geç 45 gün içinde büyük kongre çağrısı esastır. |
SPK m.21 | Parti organ seçimleri | Seçimlerde hukuka aykırılık varsa çözüm, eski organı süresiz ihya etmek değil, seçimi yenilemektir. |
HMK m.26 | Taleple bağlılık | Hâkim talep sonucuyla bağlıdır; talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. |
HMK m.389-391 | İhtiyati tedbir şartları ve kapsamı | Tedbirin geçici, ölçülü, belirli ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. |
HMK m.394 | Tedbire itiraz | Tedbire karşı itiraz ve dinlenilme hakkı mekanizmasını düzenler. |
HMK m.396 | Tedbirin değiştirilmesi/kaldırılması | Durum ve koşulların değişmesi veya tedbirin ölçüsüz/hukuka aykırı sonuç doğurması halinde başvuru yoludur. |
HMK m.397 | Tedbirin devamı | Tedbirin geçici niteliği ve nihai kararla ilişkisi bakımından önemlidir. |
HMK m.361 ve m.362/1-f | Temyiz ve temyiz yasağı | Nihai BAM kararları bakımından temyiz; geçici hukuki koruma kararları bakımından temyiz sınırları değerlendirilmelidir. |
3. BUTLAN KARARININ HUKUKİ ETKİSİ
Mutlak butlan kararı, hukuka aykırı olduğu kabul edilen kurultay işleminin geçersizliği sonucunu doğurabilir. Ancak butlanın etkisi, hukuk düzeninde kendiliğinden yeni ve kanuna aykırı bir durum yaratmak değildir.
Bu nedenle 38. Kurultay'ın mutlak butlanla sakat olduğu kabul edilse dahi, bu kabul 37. Kurultay'da seçilen genel başkanın görev süresini yeniden başlatmaz. Çünkü genel başkanlık görevi, SPK m.15 uyarınca en çok üç yıl için kazanılır. Tarafça bildirilen maddi vakıaya göre Kılıçdaroğlu'nun görev süresi 27 Mart 2023 tarihinde sona ermiş; 38. Kurultay ise bu tarihten yaklaşık üç ay bir hafta sonra yapılmıştır. Sürenin dolmasıyla birlikte bu seçimli görevin kanuni dayanağı ortadan kalkmıştır.
Butlanın hukuki sonucu, sakat işlemin ortadan kaldırılmasıdır. Ancak süresi dolmuş bir makamın mahkeme tedbiriyle belirsiz süreli olarak ihyası, butlan kurumunun sonucu değil, kanuna aykırı yeni bir hukuki durum yaratılmasıdır.
Rapor kanaati
Mutlak butlan, süresi dolmuş genel başkanlığı diriltmez. Kanuna uygun çözüm, geçici temsil ve seçimli büyük kongre mekanizmasının işletilmesidir.
4. İHTIYATI TEDBIRIN NITELIĞI, SINIRLARI VE HUKUKİLİĞİ
İhtiyati tedbir, geçici hukuki koruma kurumudur. Amacı, dava sonunda verilecek hükmün etkisiz kalmasını önlemek ve taraflar arasında geçici koruma dengesi kurmaktır. Tedbir, nihai hükmün yerine geçemez; davanın esasını fiilen çözemez; maddi hukukta mevcut olmayan bir makam veya yetki yaratamaz.
Bu kapsamda ihtiyati tedbirin hukuka uygun sayılabilmesi için şu koşullar birlikte değerlendirilmelidir:
- Tedbir, dava konusu uyuşmazlıkla doğrudan bağlantılı olmalıdır.
- Tedbir, talep sonucunu aşmamalıdır.
- Tedbir, geçici ve ölçülü olmalıdır.
- Tedbir, açık ve uygulanabilir olmalıdır.
- Tedbir, emredici kanun hükümlerini askıya almamalıdır.
- Tedbir, seçimle oluşması gereken siyasi parti organlarını yargı kararıyla ikame etmemelidir.
- Tedbir, dava sonunda verilemeyecek bir sonucu dava süresince fiilen yaratmamalıdır.
Bu ilkeler bakımından, görev süresi dolmuş genel başkanın tüm genel başkanlık yetkileriyle yeniden göreve döndürülmesi sonucunu doğuran bir tedbir, koruma tedbiri olmaktan çıkar. Böyle bir tedbir, esas uyuşmazlığı fiilen çözen ve seçimli siyasi parti makamı ihdas eden inşai bir müdahaleye dönüşür.
5. TEDBIR KARARININ SPK M.15 VE DIĞER DÜZENLEMELERE AYKIRILIĞI
5.1. SPK m.15'teki üç yıllık görev süresi sınırı
SPK m.15, genel başkanın en çok üç yıl için seçileceğini düzenler. Bu hüküm, parti içi demokratik yenilenmeyi güvence altına alan emredici bir düzenlemedir. Tedbir kararı bu süreyi fiilen uzatıyorsa, mahkeme kararı kanun yerine geçmekte ve süre sınırını askıya almaktadır.
Somut tarih bilgisi bakımından, Kılıçdaroğlu'nun görev süresinin 27.07.2023 tarihinde sona erdiği kabul edildiğinde, bu tarihten sonra yapılmış 38. Kurultay'ın butlanı önceki genel başkanlık görevini ihya etmez. Çünkü ortada tedbirle korunabilecek devam eden bir genel başkanlık süresi değil, kanunen sona ermiş bir seçimli görev bulunmaktadır.
Bu nedenle tedbir kararının, görev süresi dolmuş genel başkanı 'kesinleşmeye kadar', 'yeni bir karar verilinceye kadar' veya belirsiz bir tarihe kadar tam yetkili genel başkan gibi konumlandırması SPK m.15 ile bağdaşmaz.
5.2. Boşalma veya belirsizlik halinde kanuni yol
SPK m.15, genel başkanlık makamının boşalması halinde geçici temsil ve en geç 45 gün içinde büyük kongre çağrısı sistemini öngörür. Bu hüküm, kanunun kriz veya boşluk halinde dahi demokratik seçim mekanizmasını öncelediğini gösterir.
Bu nedenle mahkeme tedbirinin kanuni sisteme uygun yorumu, eski genel başkanın tam yetkili şekilde ihyası değil; parti tüzel kişiliğini yeni seçimli büyük kongreye taşıyacak dar ve geçici düzenin kurulması olabilir.
5.3. Büyük kongrenin seçim yetkisinin ikamesi
SPK m.14 ve m.15 uyarınca genel başkanı seçme yetkisi büyük kongreye aittir. Mahkeme, ihtiyati tedbir yoluyla büyük kongrenin yerine geçemez. Görev süresi dolmuş genel başkanın genel başkanlık yetkileriyle iadesi, büyük kongrenin iradesinin yargısal kararla ikamesi sonucunu doğurur.
5.4. SPK m.21 sistematiği
SPK m.21, parti organ seçimlerinin yargı gözetiminde yapılacağını ve seçim iptali halinde seçimlerin yenileneceğini öngörür. Bu sistematik, seçimde sakatlık kabul edilse bile çözümün eski yönetimi veya genel başkanı belirsiz süreyle iade etmek olmadığını; yeni seçimin yapılması olduğunu göstermektedir.
5.5. Anayasa m.68 ve m.69 bakımından aykırılık
Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Parti içi düzen ve çalışmalar demokrasi ilkelerine uygun olmak zorundadır. Bu nedenle seçimle oluşması gereken parti organlarının mahkeme tedbiriyle fiilen yeniden kurulması, parti içi demokrasi bakımından ağır müdahale niteliğindedir.
- Üyelerin ve delegelerin seçme-seçilme iradesini etkisizleştirir.
- Parti yönetiminde demokratik meşruiyet sorununa yol açar.
- Parti tüzel kişiliğinde temsil ve yetki karmaşası doğurur.
- Kongre ve seçim süreçlerini yargısal tedbirle askıya alır.
- Siyasi parti özgürlüğüne ölçüsüz müdahale sonucunu doğurur.
FOTO
CHP’nin 37’nci kurultayı 2020 yılının temmuz ayında gerçekleşmiş, Kemal Kılıçdaroğlu genel başkanlığın tek adayı olmuştu.
RAPORDA YARIN
Tedbirin kapsamı, düzenleme sınırı ve talep/dava konusu sınırı
Tedbir kararına karşı başvuru yolları
Sonuç ve önerilen işlem sırası
Güncelleme:
08 Haziran 2026 05:50
