Türkiye hiçbir partinin mülkü değil Alarm duyulmadı mı, yoksa duyanlar harekete geçmedi mi?
**
Türkiye'nin fon krizi: Kaybolan yalnızca para mı, yoksa devlete ve piyasalara duyulan güven mi?
Bir ülkenin ekonomisinde bazı kayıplar rakamlarla ifade edilir. Bazıları ise yıllarca telafi edilemez. Parayla ölçülemeyen bu kayıpların başında güven gelir.
Türkiye bugün yalnızca büyük bir fon krizinin sonuçlarıyla uğraşmıyor. Asıl soru şu: Vatandaşın parasını emanet ettiği finansal sistem, kendisini korumakla görevli mekanizmalar tarafından neden zamanında korunamadı?
Günlerdir fonlar, şirketler, yöneticiler, soruşturmalar ve milyarlarca liralık varlıklar konuşuluyor. Ancak meselenin gözden kaçırılmaması gereken başka bir boyutu var:
Bir finansal felaketin asıl başlangıcı, paranın kaybedildiği gün değil, tehlikenin görüldüğü hâlde önlenemediği gündür.
BİR KRİZİN EN TEHLİKELİ TARAFI, ÖNCEDEN GÖRÜLMÜŞ OLMASIDIR
SPK'nın açıklamalarına göre, 2025 yılının son çeyreğinde bazı yatırım fonlarının, fiili dolaşım oranı düşük hisselerde ekonomik gerçeklerle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğu gözlemlendi.
2 Aralık 2025'te konu Finansal İstikrar Komitesi'nde ele alındı, 3 Aralık'ta SPK bünyesinde çalışma grubu oluşturuldu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in kamuoyuna aktardığı bilgilere göre Bakanlık 9 Aralık'ta SPK'ya yazı gönderdi. Ocak 2026 sonunda taslak rehber Bakanlığa ulaştı ve 11 Şubat'ta rehberin ivedilikle uygulanması istendi. Yeni Fon Rehberi ise ağustos sonunda yayımlandı.
Şimdi soralım:
Aralık ayında gündeme gelen, şubat ayında uygulanması istenen bir düzenleme neden ağustos sonunu buldu? Bu süre içinde hangi riskler büyüdü, hangi önlemler alındı ve neden yeterli olmadı?
Kimseyi peşinen suçlu ilan etmiyoruz. Ancak kamu görevinde bulunan hiç kimsenin bu soruların dışında kalmasını da bekleyemeyiz.
Çünkü geciken kararların bedelini çoğu zaman kararı vermeyenler değil, o karara güvenerek parasını yatıran vatandaşlar öder.
SAYIN BAKAN, UYARMAK YETERLİ Mİ?
Bakan Mehmet Şimşek'in SPK'yı uyardığını ve gerekli düzenlemeleri istediğini açıklaması, tartışmanın en önemli noktalarından biridir.
Vatandaşın merak ettiği yalnızca bir yazı gönderilip gönderilmediği değildir. O yazının gereğinin neden zamanında yerine getirilmediği ve gecikme karşısında hangi adımların atıldığıdır.
Sayın Bakan, siz bir risk gördünüz, ilgili kurumu uyardınız ve düzenleme talep ettiniz. Peki sonrasında ne oldu?
Uyarınızın karşılığını takip ettiniz mi? Gecikme yaşandığında hangi mekanizmaları devreye soktunuz? Risk büyürken neden daha güçlü bir koordinasyon sağlanamadı?
Elbette SPK bağımsız bir düzenleyici kurumdur. Bakanın onun yerine karar vermesi beklenemez. Ancak bağımsızlık, hesap verebilirliği ve kamu yönetimindeki koordinasyon sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bir makamın büyüklüğü, ne kadar önemli uyarılar yaptığıyla değil, o uyarıların hayata geçmesi için ne kadar sorumluluk üstlendiğiyle ölçülür.
SPK'NIN ASIL SINAVI KRİZDEN ÖNCEYDİ
SPK'nın görevi yalnızca kriz çıktıktan sonra inceleme yapmak, suç duyurusunda bulunmak veya fonları tasfiye etmek değildir. Asıl görevi, olağan dışı gelişmeleri yatırımcı mağduriyeti oluşmadan tespit etmek ve yetkileri çerçevesinde müdahale etmektir.
Bir hisse senedinin fiyatı yükseldiğinde onu taşıyan fonun değeri de yükselir. Getiri dikkat çeker, yeni yatırımcılar gelir ve fon büyür. Ancak fiyat artışının arkasında şirketin gerçek ekonomik değeri ve piyasanın işlem kapasitesi yoksa ciddi bir kırılganlık ortaya çıkar.
Kâğıt üzerinde büyüyen bir servet, gerçek paraya dönüşmek zorunda kaldığında bütün zayıflıklarını gösterebilir.
Bu nedenle sorulması gerekenler açıktır:
- Fonların portföy değerleri hangi verilerle belirleniyor?
- Varlıklar gerektiğinde gerçekten açıklanan değerlerden satılabiliyor mu?
- Fonun büyüklüğü ile nakde dönüşebilme kapasitesi arasında sağlıklı bir denge var mı?
- Olağan dışı getiriler erken uyarı sistemi tarafından risk olarak algılanıyor mu?
Denetim, rakamları kaydetmek değildir. Rakamların arkasındaki tehlikeyi zamanında görebilmektir.
131 FONUN ÖTESİNDE, MİLYONLARCA İNSANIN GÜVENİ VAR
Yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiye sürecine alınması, Türkiye finans piyasaları açısından son derece önemli bir gelişmedir.
Bakan Şimşek'in 20 Ekim'de açıkladığı verilere göre 66 fonun tasfiyesi tamamlanmış, 45 bin 747 hesaba 40,8 milyar lira ödeme yapılmıştı. Hisse senedi yoğun fonlarda ise fiyatların gerilemesi nedeniyle yatırımcıların 17 Eylül'deki portföy değerlerinin ortalama yüzde 58'ini alabildiği belirtilmişti.
Bu rakamların arkasında gerçek insanlar var: Bir emeklinin birikimi, bir ailenin geleceği, yıllarca çalışarak elde edilmiş kazançlar…
Vatandaş bir fona para yatırdığında yalnızca getiriye değil; fonun yöneticisine, saklama sistemine ve denetleyici kuruma da güven duyar.
Bu güven zincirinin herhangi bir halkası görevini gerektiği gibi yerine getiremezse zarar yalnızca bugünkü yatırımcıyla sınırlı kalmaz. Yarın yatırım yapacak insanı, Türkiye'ye sermaye getirmeyi düşünen yabancı yatırımcıyı ve üretim için uzun vadeli karar alacak şirketleri de etkiler.
Çünkü sermaye için kazanç ihtimali kadar, hatta ondan önce, hukuki ve kurumsal güvence önemlidir.
Bir ülkeye sermaye getirmek yıllar alabilir. O sermayenin güvenini kaybetmek ise bazen tek bir krizle mümkündür.
MUHALEFETE DE BİR ÇAĞRI: ELEŞTİRİ, ÇÖZÜMLE BİRLİKTE OLMALIDIR
Böylesine büyük bir olay karşısında muhalefetin sessiz kalması düşünülemez. Hesap sormak, belge istemek ve denetim mekanizmalarını sorgulamak demokratik siyasetin vazgeçilmez görevidir.
Ancak ekonominin güven, beklenti ve moralle ayakta kaldığını da unutmamak gerekir.
Sorumluların hesap vermesini istemek başka, ülkenin ekonomik itibarını zedeleyecek şekilde her gelişmeyi siyasi yangına dönüştürmek başkadır.
Muhalefet eleştirmeli, ama çözüm de önermelidir. Yanlışı göstermeli, doğrunun nasıl kurulacağını da anlatmalıdır.
İktidarın görevi ülkeyi yönetmek, muhalefetin görevi denetlemek, her ikisinin ortak sorumluluğu ise ülkenin geleceğini korumaktır.
Türkiye hiçbir siyasi partinin mülkü değildir. Bu ülkenin ekonomisi de hiçbir siyasi hesaplaşmanın rehinesi olamaz.
ARTIK YALNIZCA SORUŞTURMA DEĞİL, GÜVEN REFORMU GEREKİYOR
Bu kriz bize önemli bir gerçeği gösterdi: Finansal piyasalar büyürken denetim mekanizmaları aynı hızda gelişmezse, büyümenin kendisi risk üretmeye başlayabilir.
Bu nedenle fonların gerçek değerleri ve nakde dönüşebilme kapasiteleri daha güçlü izlenmeli; olağan dışı getiriler, işlem yoğunlaşmaları ve ilişkili taraf hareketleri erken uyarı sistemleriyle takip edilmelidir.
Kurumlar arasında risk bilgisi paylaşılmalı, uyarıların sonuçları izlenmeli ve kararların sorumluları açıkça belirlenmelidir. Bağımsız kurumların bağımsızlığı kadar hesap verebilirliği de güvence altına alınmalıdır.
Çünkü güven, bir basın açıklamasıyla geri gelmez. Güven, bir sonraki kriz yaşanmadığında yeniden inşa edilir.
SON SÖZ: ALARMI DUYANLAR GEREĞİNİ YAPMAK ZORUNDADIR
Bugün kimsenin birbirine sorumluluk devretme lüksü yoktur.
Bakanlık "Uyardım" diyorsa, uyarıdan sonra ne yaptığını da anlatmalıdır. SPK, önceden görülen risklerin neden bu büyüklüğe ulaştığını açıklamalıdır. Yönetim sorumluluğu taşıyanlar kendi görev alanlarının hesabını vermelidir. Muhalefet ise denetim görevini yerine getirirken ülkenin ekonomik güvenini de gözetmelidir.
Çünkü mesele bir hükümetin, bakanın, kurum başkanının veya siyasi partinin itibarı değildir. Mesele, vatandaşın yıllarca çalışarak biriktirdiği parasına duyduğu güven ve Türkiye'nin uluslararası finans dünyasındaki itibar meselesidir.
Bizim ihtiyacımız, krizden sonra birbirini uyaran makamlar değil; kriz çıkmadan tehlikeyi gören ve gereğini yapan bir devlet düzenidir.
Güçlü devlet, yalnızca büyük bütçelere ve büyük kurumlara sahip olmakla kurulmaz. Güçlü devlet, vatandaşının hakkını en zor zamanda koruyabilen devlettir.
Bir ülkede para kaybedilebilir, piyasalar düşebilir, şirketler kapanabilir. Bunların telafisi mümkündür. Ancak vatandaşın devlete, kurumlarına ve geleceğine duyduğu güven kaybolursa, o güveni yeniden kazanmak kaybedilen paradan çok daha pahalıya mal olur.
Bir ülkenin gerçek serveti kasasındaki para değil, vatandaşının yarınlarına güvenle bakabilmesidir.
FOTO VE EDİTÖR NOTU
Bakan Mehmet Şimşek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine yapılan ön inceleme sonucu, eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında soruşturma izni verdi. Ömer Gönül vakti zamanında Kocaelili diye çok “övündüğümüz” Milli Savunma eski Bakanı ve AKP Kocaeli eski Milletvekili Vecdi Gönül’ün oğlu.
- Toplam 1 yorum
Ahmet ŞAHİN 12:11 - 08 Kasım 2026
Çok güzel sorular ama herkes üç maymun oynuyor. Görmedim duymadım bilmiyordum. Ama herkes gördü herkes duydu ve herkes biliyordu… kaleminize sağlık
YAZARIN DİĞER YAZILARI
- Yakından vurulan hançer yarası 22 Kasım 2026 Pazar
- Muhammed Salah ile Trabzonspor daha sevimli 18 Kasım 2026 Çarşamba
- Ege Denizi'nde rezil ada paylaşımı 14 Kasım 2026 Cumartesi
- Şiir okuma savunma yap. 12 Kasım 2026 Perşembe
- Satranç tahtası 10 Kasım 2026 Salı
- Kaptanlık, bir gemiyi limandan limana götürmek değildir 04 Kasım 2026 Çarşamba
- Çamurun İçinde Demlenen Siyaset 30 Ekim 2026 Cuma
- Bazı şehirler futbol oynar, bazıları futbola karakter verir 24 Ekim 2026 Cumartesi
- Milletin genetiğine bastırılan ithal elbise ve ‘güven’ dinamiti 10 Ekim 2026 Cumartesi
- Böl, parçala ve yönet tiyatrosu 09 Ekim 2026 Cuma