Annenin ninnisi, çobanın arkadaşı Bağlama: İnsanın içinde söylenmeyen kalan sesi

Bağlamanın sesi kusursuz değildir; bazen çatlar, bazen titrer. Güzelliği de buradadır. Çünkü insan da kusursuz değildir. Bağlama, insanın kırık ve eksik hâline benzer; bu yüzden sesi kulağa değil, doğrudan yaraya ulaşır.

**

Bağlama, yalnızca ağaç, tel ve perdelerden oluşmaz. Anadolu insanının içine gömdüğü sözlere, gözyaşlarına, sevdalara ve hasretlere ses verir.

Onun teknesi, insanın göğsü gibidir; duaları, endişeleri, gurbet özlemini ve yarım kalmış hikâyeleri saklar. Her mızrap darbesi bir hatırayı uyandırır. Bazen beklenen bir sevgilinin ayak sesini, bazen de dönmeyecek birinin ardından kapanan son kapıyı anlatır.

Bağlama sevdaları anlatırken kalbe dokunur. Bir türküyle yıllar önce unutulduğu sanılan yüzler yeniden belirir. Çünkü gerçek sevda unutulmaz; kalbin derinliklerinde sessizce bekler.

Ayrılıkta teller ince ince sızlar. Her perde, geride bırakılmış bir hatıraya dönüşür. İnsan bazen bir türkü dinlerken neden ağladığını bilmez. Oysa o gözyaşı yıllardır kalbin bir köşesinde sırasını beklemektedir.

Bağlama; yoksulluğu, gurbeti, alın terini, haksızlığı ve çaresizliği de bilir. Çiftçinin ellerinden, işçinin omuzlarından, evladını bekleyen annenin penceresinden haber getirir. Ama sesi yalnızca acı değildir. Merhamet, dayanışma ve paylaşma da tellerinde yaşar.

Bazen bir annenin ninnisi, bazen yalnız bir çobanın arkadaşı, bazen düğün evinin sevinci, bazen de cenaze evinin sessiz feryadıdır. Bir telinde doğum, diğerinde ölüm; birinde kavuşma, diğerinde ayrılık vardır.

Mızrap tele vurduğunda yalnızca ses doğmaz; bir hatıra uyanır, bir yara dile gelir, bir dua göğe yükselir. Bağlamanın perdeleri, insan ömrünün durakları gibidir: çocukluk, sevda, hasret, mücadele, kayıp ve umut…

Bağlamanın sesi kusursuz değildir; bazen çatlar, bazen titrer. Güzelliği de buradadır. Çünkü insan da kusursuz değildir. Bağlama, insanın kırık ve eksik hâline benzer; bu yüzden sesi kulağa değil, doğrudan yaraya ulaşır.

Onu çalan kişi yalnızca tellere değil, kendi ömrüne dokunur. Herkes tele kendi sevdasıyla, ayrılığıyla ve kaybıyla vurur. Kiminin mızrabında gurbet, kiminin parmaklarında yarım kalmış bir aşk vardır.

Bağlama bazen konuşur, bazen ağlar, bazen hesap sorar. En çok da insanı kendisine çağırır: “Sen kimsin, kimi sevdin, kimi kaybettin, neye sustun?”

İnsan bu sorulara her zaman kelimelerle cevap veremez. O zaman bağlamayı göğsüne yaslar; söyleyemediği ne varsa saz onun yerine anlatır.

Çünkü bağlama yalnızca ağacın içinden çıkan bir ses değildir. O; sevmiş ama kavuşamamış kalplerden, dönememiş yolculardan, bekleyen annelerden ve haksızlığa boyun eğmeyen insanlardan gelir.

Tel titreşir, tekne yankılanır…

Duyduğumuz şey, insanın içinden kopup gelen hayattır.

Bağlama çalınmaz

Dostlar...

Bağlama yaşanır.

Yazarın tüm yazıları