ÜSKÜDAR’IN GÖKYÜZÜ KUBBESİNDE İki sultan, iki mimar: Bir ses senfonisi

Ezan vakti girdiğinde, bu iki mabet arasındaki mesafe silinir. Mihrimah Sultan’ın minaresinden yükselen o vakur nida, Sinan’ın matematiksel kusursuzluğunu bir ses dalgasına dönüştürür.

**

​İstanbul’un kalbi Üsküdar’da güneş, Tarihi Yarımada’nın omuzlarından aşağı süzülüp denizi bakır bir kalkan gibi parlatırken şehre görünmez bir el dokunur. Bu, sadece bir günün bitişi değil; mabetler arası bir mukabelenin, asırlık bir "kozmik düetin" başlangıcıdır.

​Üsküdar Meydanı, iki devasa ruhun birbiriyle dertleştiği o tekinsiz ama huzurlu meydandır. Bir yanda, koca bir imparatorluğun mimari dehasını tek bir kubbede toplayan Mimar Sinan’ın, sultanların en zarifi için inşa ettiği Mihrimah Sultan Camii durur. Diğer yanda ise Lale Devri’nin o ince ruhunu taşlara işleyen, kuşlara bile ev yapan Kayserili Mehmet Ağa’nın şaheseri Valide-i Cedid…

​Ezan vakti girdiğinde, bu iki mabet arasındaki mesafe silinir. Mihrimah Sultan’ın minaresinden yükselen o vakur nida, Sinan’ın matematiksel kusursuzluğunu bir ses dalgasına dönüştürür. Tam o cümle havada asılıyken, Valide-i Cedid’in şerefesinden Mehmet Ağa’nın zarif cevabı yükselir. Bu, teknik bir ses olayından öte, iki farklı yüzyılın aynı hakikat önünde birbirine verdiği "evet" cevabıdır.

​Üsküdar’da o anlarda başınızı kaldırıp bakarsanız göremezsiniz ama hissedersiniz; sesler havada çarpışmaz, aksine birbirine kenetlenir. Mihrimah’ın hüzünlü ve asil sesiyle, Valide-i Cedid’in şefkatli ve kucaklayıcı yankısı Üsküdar’ın üzerinde seslerden örülü bir kubbe inşa eder. Bu kubbenin altında vapurlar yavaşlar, denizin üzerindeki motor sesleri bu ilahi senfoninin karşısında saygıyla geri çekilir. Kuş evlerinin mimarı Mehmet Ağa’nın hatırına, martılar caminin çevresinde sessiz bir tavafa durur. Modern zamanın tüm keşmekeşi, Sinan’ın taşlarındaki o ağırbaşlı sükûta yenik düşer.

​Burada ezan, sadece kulağa çarpan bir ses değil, ruhun en kuytu köşesine sızan bir iksirdir. Bir yanda Sinan’ın "güneş ve ay" metaforuyla bezediği o mistik aura, diğer yanda Mehmet Ağa’nın her bir köşesine merhamet sindirdiği o zarif yapı... Biri sükûtun sesi, diğeri zarafetin yankısıdır.

​Mihrimah’tan başlayan davet, Valide-i Cedid’in avlusundaki çınar ağaçlarının yapraklarına değer, oradan denizin üzerine serilir ve Kız Kulesi’nin yalnızlığına merhem olur. O an Üsküdar, bir semt olmaktan çıkar; kainatın kalbinin attığı tek bir nokta haline gelir.

​Sinan bir temel atmıştır ruhlara, Mehmet Ağa ise o ruhun üzerine bir kuş kondurmuştur. Üsküdar’da her ezan, bu iki ustanın ve iki büyük baninin birbirine yazdığı bin yıllık bir mektuptur.

​Eğer bir gün bu iki caminin ortasında, o görünmez kubbenin tam altında durursanız; sadece dinlemeyin, o sesin içinde eriyin. Çünkü o  an duyduğunuz şey sadece bir ses değil; taşın, suyun, tarihin ve iki büyük ustanın aynı anda aldığı o "tek" nefestir

Yazarın tüm yazıları