Tarih sessizleri değil zamanı okuyanı yazar Satranç tahtası

10 Kasım 2026 03:34
Küresel denklemin bu kadar hızla değiştiği bir coğrafyada, Türkiye’nin izleyeceği her stratejik adım yalnızca bugünü değil, önümüzdeki yüzyılın jeopolitik mimarisini belirleyecektir

***

Dünya siyaseti, haritaların sınırlarla değil, güç dengelerinin ani kaymalarıyla yeniden çizildiği tarihi bir eşikten geçiyor. Tek kutuplu dünyanın ezberleri bozulurken, yeni bir jeopolitik gerçeklik inşa ediliyor.

Dünya siyaseti, haritaların yalnızca çizilmiş sınırlarla değil, güç dengelerinin ani kaymalarıyla yeniden şekillendiği olağanüstü bir dönemden geçiyor. Uzun süredir tek kutuplu dünyanın konforlu ezberleriyle yönetilen küresel sistem, artık çarpan etkisi yaratan olaylarla derinden sarsılmakta. Bir tarafta geleneksel ittifakların sorgulandığı, diğer tarafta ise bölgesel aktörlerin tarihin akışına doğrudan müdahale etmeye başladığı yepyeni bir jeopolitik eşikteyiz.

Peki, görünürdeki bu yoğun hareketliliğin gerisinde hangi stratejik kırılmalar yatıyor ve yaşananlar küresel ölçekte ne anlama geliyor?

"TOPAL ÖRDEK" DÖNEMİ VE HEGEMONYANIN ÇÖZÜLMESİ

Amerikan siyasetinin ve dış politika reflekslerinin evrildiği nokta, küresel dengeleri doğrudan etkiliyor. Liderlik koltuğundaki isimlerin iç politikadaki sıkışmışlıkları, meclis aritmetiğindeki tıkanmalar ve seçim süreçleri, Washington’ın dış politika enstrümanlarını eskisi kadar rahat kullanabilmesinin önüne set çekiyor.

Özellikle Ortadoğu eksenli krizlerde, Tel Aviv yönetiminin arkasındaki sınırsız ve koşulsuz Amerikan desteğinin artık eski esnekliğine sahip olmadığı net bir şekilde görülüyor. İçeride siyasi çoğunluğu sağlayamayan, koalisyon sancıları ve meşruiyet tartışmalarıyla boğuşan yönetimler, dışarıdaki agresif hamlelerini sürdürmekte zorlanıyor. Eskisi gibi masaya yumruğunu vurarak rüzgar estiren, "asma kesme" politikalarıyla bölgeyi dizayn etmeye çalışan aktörler için artık "diş geçirme" devri kapanıyor. Mekânın sahibinin kim olduğu sorusu yeniden sorulurken, tekelci hegemonyanın sarsılması bölgesel aktörlere alan açıyor.

DOĞU AKDENİZ'DEN AVRASYA'YA YENİ DENGELER

Krizlerin yalnızca Ortadoğu’yla sınırlı kalmadığı, aksine Kuzey’den Güney’e geniş bir coğrafyayı kapsadığı açıkça görülüyor. Moskova’dan gelen diplomatik çıkışlar ve bizzat Rusya dışişleri yönetiminin "Türk birliğine bizleri de alın" yönündeki iradesi, küresel düzlemde yaşanan sarsıntının en net göstergesidir. Geleneksel ittifak mimarisinin çatırdadığı bu dönemde, Batı eksenli yapılar krizlerle boğuşurken; Avrasya ve Türk dünyası eksenli iş birliği zeminleri sıradan birer alternatif olmaktan çıkıp küresel bir çekim merkezine dönüşmektedir.

Aynı rüzgâr Kuzey Afrika’da da tüm şiddetiyle esiyor. Libya gibi yıllardır vekâlet savaşlarının ve iç bölünmelerin merkezi haline gelmiş bir ülkenin, iki ayrı yapıdan tek devlete dönüşüm iradesi göstermesi ve ardından imzalanan münhasır bölge anlaşmaları, Doğu Akdeniz’deki tüm ezberleri altüst ediyor. Bu hamleler, masada yer kapmaya çalışanların değil, masayı kuranların kazandığı bir dönemin başladığını kanıtlıyor.

YENİ DÜNYANIN EŞİĞİNDEKİ TÜRKİYE

Bugün yaşananlar birbirinden bağımsız tesadüfler zinciri değil; küresel sistemin merkezinden çevreye doğru yayılan köklü bir yeniden paylaşım mücadelesidir. Amerika’daki siyasi daralmalar, İsrail’in iç politikadaki sıkışmışlığı, Rusya'nın Türk birliği eksenindeki yönelişleri ve bölge ülkelerinin kendi kaderlerini eline alma iradesi, Türkiye gibi kilit ülkelere tarihi bir sorumluluk yüklüyor.

Tarih, sessiz kalanları değil, zamanın ruhunu doğru okuyanları yazar. Küresel denklemin bu kadar hızla değiştiği bir coğrafyada, Türkiye’nin izleyeceği her stratejik adım yalnızca bugünü değil, önümüzdeki yüzyılın jeopolitik mimarisini belirleyecektir. Alarm zillerinin çalındığı değil, artık kalıcı hamlelerin yapılması gereken bir zaman dilimindeyiz.

Frekanslar net, sinyaller açık: Oyunu izleyen değil, oyun kurucu olan kazanacak.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazarın tüm yazıları
Barış Su
X