SES YÜKSELDİKÇE DÜŞÜNCE AZALIR Bilgi çağında cehaletin konforu

Bugün insanlar bilgi sahibi değil, kanaat sahibi. Ve kanaat, çoğu zaman bilginin önüne geçmiş durumda. Eskiden “bilmiyorum” demek bir eksiklikti. Şimdi ise insanlar bilmediklerini gizlemek için en çok konuşanlar oldu.

Hiç bu kadar çok şey bilip, bu kadar az düşünen bir toplum olmamıştı.

Cebimizde dünyanın bilgisi var ama zihnimizde başkasının fikirleri dolaşıyor. Her sorunun cevabı birkaç saniye uzağımızda; ama doğru soruyu sormaya üşeniyoruz.

Okumuyoruz; göz gezdiriyoruz.
Araştırmıyoruz; inanıyoruz.
Sorgulamıyoruz; taraf tutuyoruz.

Bilgi çağında yaşadığımız söyleniyor. Oysa yaşadığımız şey bilgiye maruz kalma çağı. Bilgiyle temas etmek, onu anlamak değildir. Bilgiye ulaşmak kolaylaştıkça, onu sindirmek zorlaştı.

Çünkü bilgi emek ister.
Zaman ister.
Sabır ister.

Cehalet ise konforludur.

İnsan, hoşuna giden bir cümle bulduğunda gerçeği aramayı bırakıyor. Artık doğru olan değil, rahatlatan doğru kabul ediliyor. Sosyal medyada paylaşılan bir söz, kaynağı bilinmeyen bir istatistik, kesilip biçilmiş bir video…
Bunlar yeni çağın kanaat üretim merkezleri.

Bugün insanlar bilgi sahibi değil, kanaat sahibi.
Ve kanaat, çoğu zaman bilginin önüne geçmiş durumda.

Eskiden “bilmiyorum” demek bir eksiklikti.
Şimdi ise insanlar bilmediklerini gizlemek için en çok konuşanlar oldu.

Bağıranlar genelde en az bilenlerdir.
Çünkü ses yükseldikçe düşünce azalır.

En tehlikeli cehalet, farkında olunmayan cehalettir.
Çünkü bilen insan öğrenir, bilmediğini bilen insan araştırır.
Ama bildiğini sanan insan, kapıları kapatır.

Bugün cehalet sadece bilgisizlik değil; secici bilme halidir. İnsanlar gerçeği değil, kendi görüşünü destekleyen bilgiyi arıyor. Adına araştırma deniyor ama aslında yapılan şey onay aramak.

Algoritmalar da bunu besliyor.
Size gerçeği değil, hoşunuza gideni gösteriyor.
Çünkü düşünmenizi değil, kalmanızı istiyor.

Ve biz fark etmeden yankı odalarında yaşamaya başlıyoruz. Herkes bizim gibi düşünüyor sanıyoruz. Oysa sadece benzer sesleri duyuyoruz.

Cehalet artık bir eksiklik değil, bazen bir kimlik.
Savunulan bir pozisyon.
Hatta yer yer gurur duyulan bir hâl.

Oysa gerçek bilgi insanı mütevazı yapar. Çünkü bilen kişi, ne kadar bilmediğini fark eder. Gürültüyle değil, sakinlikle konuşur. Emin değilse susar.

Bilgi çağının en büyük ironisi şu:
İnsanlık tarihinin en fazla bilgiye sahip döneminde, akıl yürütme en zayıf dönemlerinden birini yaşıyoruz.

Belki sorun bilgi eksikliği değil, düşünme tembelliği.
Belki de mesele öğrenmek değil, hazır fikirlere sığınmak.

Çünkü düşünmek sorumluluk getirir.
Sorgulamak yalnız bırakabilir.
Gerçeği aramak bazen konforu bozar.

Ve insan, çoğu zaman konforunu gerçeğe tercih eder.

Belki de bu çağın en cesur cümlesi şudur:
“Bilmiyorum, öğrenmek istiyorum.”

Çünkü gerçek aydınlanma, her şeyi bilmekle değil; öğrenmeye açık kalmakla başlar.

Bilgi çağında en büyük devrim teknolojiyle değil, zihniyetle olacak.
Ve o devrimi başlatacak olanlar, en çok konuşanlar değil; en çok düşünenler olacak.

Sözün özü:

Sorun bilmemek değil;
bildiğini sanıp düşünmemekte ısrar etmek.

“Düşünmeyen toplumlar, düşünülmüş fikirlerin pazarı olur.”

Yazarın tüm yazıları