FİLM REPLİĞİNDEN İBARET DEĞİL Devletin dini adalettir

İnsanlar artık sadece adaletin var olup olmadığıyla değil, herkese eşit uygulanıp uygulanmadığıyla ilgileniyor. Herkes için aynı mı, aynı hızda mı işliyor, gerçekten şeffaf mı…

**

“Gaddar zorba bir haramzade çıkar, fakir fukarayı ezmeye kalkar. İnsan bunca zulüm, bunca haksızlık görür de rahat yatabilir mi? O zaman ben de ortaya fırlarım ve adama dur derim. Bu dünyanın hesabı ahirete kalmamalı. Devlet adil olduğu sürece güçlüdür. Hükümet adamları kanun çerçevesinde kaldıkları zaman sözleri geçerlidir.”
(Tatar Ramazan)

https://www.instagram.com/reels/DQJwZCDjIOY/

**

Bu sözler bir film repliği gibi görünür ama aslında çok daha fazlasıdır. Bir toplumun içinde biriken, çoğu zaman dile gelmeyen ama herkesin hissettiği o ortak duygunun ifadesidir. Çünkü adalet dediğimiz şey sadece mahkeme salonlarında verilen kararlardan ibaret değildir. Adalet; bir annenin evladının akıbetini bilip bilmemesidir, bir babanın “devlet var” diyerek içinin rahat etmesidir. Daha da önemlisi sıradan bir vatandaşın başına bir şey geldiğinde, kapısını çalacağı yerin gerçekten çözüm üreteceğine inanmasıdır.

Hazreti Ömer’e atfedilen o söz bu yüzden hâlâ dimdik ayaktadır: “Devletin dini adalettir.” Bu bir süs cümlesi değil, bir devletin varlık sebebidir. Çünkü devletin gücü sadece elindeki imkânlardan değil, o gücü nasıl ve kime karşı kullandığından gelir. Adalet yoksa güç korku üretir, ama asla güven üretemez.

Bugün Türkiye’de en büyük kırılma noktalarından biri tam olarak burada ortaya çıkıyor. Adalet duygusunun zayıflaması, belki de fark edilenden çok daha derin bir sorun. Son yıllarda hafızalara kazınan olaylara bakınca bunu açıkça görmek mümkün. Kimi kaybolan genç kadınlar, kimi faili meçhule dönüşen dosyalar, kimi yıllardır sonuçlanmayan davalar… Ve bu olayların içinde artık sembolleşmiş isimler var: Gülistan Doku… Narin Güran… Berkin Elvan… Ali İsmail Korkmaz… Şule Çet… Rabia Naz Vatan… Hrant Dink… Ve daha niceleri.

Bu isimlerin her biri farklı bir hikaye, farklı bir dosya. Ama ortak bir noktada birleşiyorlar: kamuoyunda uzun süre tartışılan ve insanların zihninde tam olarak kapanmayan süreçler. Çünkü insanlar artık sadece “ne oldu?” diye sormuyor. Daha çok “neden bu kadar uzun sürüyor?” diye soruyor. Bir dosya uzadıkça, açıklamalar geciktikçe ve netlik sağlanmadıkça toplumun zihninde bir boşluk oluşuyor. Ve o boşluk kendiliğinden dolmuyor; bazen söylentiyle, bazen şüpheyle, bazen de açıkça güvensizlikle doluyor.

İşte en tehlikeli nokta da burası. Çünkü bu süreç, doğrudan adalete olan inancı aşındırıyor. Oysa devlet dediğimiz yapı sadece yasa koyan bir mekanizma değildir, aynı zamanda güven üretmek zorundadır. Bir vatandaş devlete baktığında “ben bu sistemin içinde eşitim” diyemiyorsa, orada ne kadar güçlü bir yapı kurulursa kurulsun, temel eksik kalır.

Bugün asıl tartışılması gereken tek tek olayların detayları değil. Asıl mesele şu soruda gizli: Neden bu olaylar bu kadar büyük yankı uyandırıyor? Çünkü insanlar artık sadece adaletin var olup olmadığıyla değil, herkese eşit uygulanıp uygulanmadığıyla ilgileniyor. Herkes için aynı mı, aynı hızda mı işliyor, gerçekten şeffaf mı… Bu soruların cevabı net değilse, en küçük olay bile büyüyüp bir güven krizine dönüşebiliyor.

Unutulmaması gereken bir şey var: Adalet sadece dağıtılmak zorunda değildir, aynı zamanda görünmek zorundadır. İnsanlar adaletin yerini bulduğunu görmezse, ona inanmakta zorlanır. Ve o noktadan sonra devlet ile vatandaş arasındaki o görünmez bağ zayıflamaya başlar. O bağın adı güvendir ve güven bir anda kaybolmaz ama bir kere sarsıldı mı toparlaması hiç kolay olmaz.

Bugün toplumda hissedilen yorgunluğun bir sebebi de bu aslında. Sürekli aynı soruların sorulması, sürekli eksik kalan cevaplar… O yüzden belki de yeniden en temel noktayı hatırlamak gerekiyor. Çok basit ama hayati bir gerçek: Adalet gecikirse sadece davalar gecikmez, toplumun vicdanı da gecikir. Ve vicdan geciktiğinde hiçbir karar tam anlamıyla yerini bulmaz, dosyalar kapansa bile insanların zihninde kapanmaz. Çünkü mesele sadece hukuk değildir, mesele güven meselesidir.

Sözün  özü: Bir devlet gücünü kaybettiğinde zayıflar, ama adaletini kaybettiğinde çöker.

 

Yazarın tüm yazıları