CUMHURİYET HALK NEFES ALIYORSA CUMHURİYETTİR Memleketin pası. Halkın teri. Devletin suskunluğu

Bir ülkede emek değersizleştirilmişse, düşünce kuşatılmışsa, üniversite itaatkârlaştırılmışsa, basın sindirilmişse, yargı eğriltilmişse, orada kriz tesadüf değildir; rejimin doğal dilidir

**

Bu memlekette ekmek, yalnızca fırında pişmiyor; alın terinde kabarıyor, borçta yanıyor, sofrada küçülüyor.

Ve siyaset, halkın hayatını büyütmek için değil de, rakamları makyajlamak için yapıldığında, geriye yalnızca kalabalıklar içinde derin bir yalnızlık, sandıkların gölgesinde büyüyen bir çaresizlik, ekran ışığında parlatılan bir karanlık kalıyor.

Devlet, eğer halkın yükünü taşımıyorsa, halk devletin yükünü taşımaya mahkûm edilir.

Mesele yalnızca iktidarın kimde olduğu değildir; mesele, iktidarın kimin için işlediğidir.

Türkiye’nin düğümü tam da burada sıkışıyor.

Çünkü bizde uzun zamandır kurumlar, yurttaşın hakkını koruyan sütunlar olmaktan çıkıp, sadakatin ve suskunluğun duvarlarına dönüştürülüyor.

Hukuk, teraziyi tutan el değil; terazinin ayarını bozan parmak haline gelince, yoksulluk ekonomik olmaktan çıkar, ahlaki bir felakete dönüşür.

Bugün Türkiye’nin sorunu sadece enflasyon, işsizlik ve liyakatsizlik değildir.

Bunların hepsi, daha derinde duran bir siyasal ve felsefi çürümenin sonuçlarıdır.

Çünkü bir ülkede emek değersizleştirilmişse, düşünce kuşatılmışsa, üniversite itaatkârlaştırılmışsa, basın sindirilmişse, yargı eğriltilmişse, orada kriz tesadüf değildir; rejimin doğal dilidir.

İnsanlar geçinemiyorsa, çocuklar nitelikli eğitim yerine kader telkinleriyle büyütülüyorsa, gençler bavullarını umut diye hazırlıyorsa, çiftçi toprağa değil borca ekim yapıyorsa, işçi ay sonunu değil bir sonraki zammı düşünüyorsa, bu sadece kötü yönetim değildir.

Bu, memleketin kaynaklarını halka rağmen kullanan bir siyasal aklın sonucudur.

 

Türkiye’de de sınıf gerçeği vardır; hem de bütün gürültünün altında, bütün hamasetin gerisinde, bütün yapay kutuplaşmaların ötesinde.

Bir yanda maaşı daha yatmadan eriyenler, diğer yanda ihale masasından kalkmadan servet büyütenler.

Bir yanda asgari geçim derdi, diğer yanda “fedakârlık” vaazı veren imtiyaz çevreleri.

Yoksula sabır tavsiye edenlerin, zengine vergi istisnası sunduğu bir düzende adaletten değil, yalnızca ayrıcalığın hukukundan söz edilebilir.

Türkiye’de yurttaşlık fikri aşındırıldı.

Yurttaş, hak sahibi bir özne olmaktan çıkarılıp, yardım bekleyen, sadakat gösteren, susarak razı olan bir kalabalığa indirgenmek istendi.

Oysa özgürlük, yalnızca zincirin gevşemesi değildir; insanın kendi kaderi üzerinde söz sahibi olabilmesidir.

Cumhuriyet, yalnızca bayram töreni değildir; aklın, hukukun, eşitliğin, kamunun ortak namusudur.

Bu namus zedelendiğinde geriye slogan kalır, devlet kalır, bina kalır; ama Cumhuriyet’in ruhu eksilir.

Türkiye’nin bir başka yarası da gerçeğin itibarsızlaştırılmasıdır.

Hakikatin yerini algı, bilginin yerini propaganda, gazeteciliğin yerini bağıran ekranlar alınca toplum düşünemez hale gelir.

Düşünemeyen toplum öfkelenir; öfkelenen toplum kolay yönetilir.

Böylece siyaset, çözüm üretmek yerine duygu yönetimine dönüşür.

Yurttaş sorular sormaz, taraftar gibi saf tutar.

Oysa memleket taraftarlıkla değil, hakikatle kurtulur.

Çözüm, önce teşhisi doğru koymaktır:

Türkiye’nin meselesi tek tek kişilerin değil, kurumsallaşmış keyfiliğin meselesidir.

Bu yüzden çare de bir “kurtarıcı” beklemek değil, hukuk devletini yeniden inşa etmektir.

Birinci olarak, hukukun siyasetten bağımsızlaşması gerekir.

Adalet, iktidarın sopası değil, yurttaşın güvencesi olmalıdır.

Mahkeme kapısı korkunun değil, hakkın adresi haline gelmeden hiçbir ekonomik program kalıcı sonuç vermez.

İkinci olarak, üretim ekonomisine dayalı kamucu bir kalkınma gerekir.

İnşaata, tüketime, borca ve rant dağıtımına yaslanan model, ülkeyi büyütmez; yalnızca faturayı erteleyip ağırlaştırır.

Tarımda kooperatifleşme, sanayide teknoloji yatırımı, eğitimde bilimsel niteliğin güçlendirilmesi, kamuda liyakat ve şeffaflık sağlanmadan yoksulluk kader olmaktan çıkmaz.

Üçüncü olarak, eğitim ve düşünce özgürlüğü yeniden merkezde olmalıdır.

Bir ülkenin en büyük güvenlik meselesi, sorgulamayan kuşaklardır.

Bilim susturulursa hurafe konuşur.

Üniversite zayıflatılırsa piyasa aklı ve siyasal sadakat bütün toplumu rehin alır.

Aklı küçülten her düzen, geleceği de küçültür.

Dördüncü olarak, sendikal haklar ve emek örgütlenmesi güçlendirilmelidir.

Emekçinin sesinin çıktığı yerde sömürü geri çekilir.

Örgütsüz toplum, kolay sömürülen toplumdur.

Bu yüzden demokrasinin yalnızca sandıktan değil, işyerinden, mahalleden, okuldan, meslek örgütlerinden, bağımsız basından da beslendiğini unutmamak gerekir.

Beşinci olarak, gerçeğe saygılı bir kamusal ahlak kurulmalıdır.

İhale şeffaf olacak.

Kamu harcaması denetlenebilir olacak.

Siyasetçi hesap verecek.

Gazeteci soru soracak.

Yurttaş korkmadan konuşacak.

 

Devletin itibarı, sarayın yüksek duvarlarında değil; vatandaşın devlete güvenebilmesinde saklıdır.

Memleketin çıkışı, ne romantik nostaljide ne de kuru öfkededir.

Çıkış; akılda, örgütlü toplumda, bağımsız hukukta, üreten ekonomide, eşit yurttaşlıkta, namuslu siyasettedir.

Halkın sırtına basarak kurulan hiçbir düzen sonsuz değildir.

Tarih, sarayların hafızasıyla değil, halkın sabrının bittiği yerle yazılır.

Ve Türkiye…

Bu yorgun, bu güzel, bu hırpalanmış ülke…

Bir avuç imtiyaz sahibinin kasasına sığmayacak kadar büyük;

bir ekran dekoruna dönüşmeyecek kadar derin;

yoksulluğa razı edilemeyecek kadar onurludur.

Memleketin üstüne çöken sis dağılır bir gün.

Çünkü hakikat, eninde sonunda yolunu bulur.

Ve o gün, bu topraklarda yeniden anlaşılır:

Devlet halk için varsa devlettir.

Hukuk herkes için varsa hukuktur.

Ekmek bölüşülüyorsa nimettir.

Cumhuriyet, ancak halk nefes alıyorsa Cumhuriyet’tir...

Yazarın tüm yazıları