SADAKAT TERAZİSİYLE LİYAKAT ÖLÇÜLMEZ Sistemi mi tartışacağız? Sonuçlarını mı?

Bugün Türkiye’de milletvekili dediğimiz kişi, teoride milletin vekilidir. Fakat pratikte çoğu zaman genel merkezin memuruna dönüşür.

 **

Siyaset neden çözüm üretmek yerine kavga üretiyor?

Ülkeyi yönetecek insanları nasıl seçiyoruz?

İşte asıl kilit sorular bunlardır.

Türkiye’de sorunların çoğu sonuçtur. Sebep ise siyasetin örgütlenme biçimidir. 

Siyasi Partiler Kanunu ve seçim düzeni, bu ülkenin yalnızca siyasetini değil, 

hukukunu, ekonomisini, bürokrasisini, adaletini ve ahlakını da biçimlendiren ana mekanizmadır.

Bir ülkede siyaset demokratik değilse, devlet demokratik olamaz.

Bir partide hukuk yoksa, ülkede hukuk zor yaşar.

Bir parti içinde liyakat işlemiyorsa, devlette liyakat yalnızca nutuklarda kalır.

Bir genel başkanın iki dudağı arasından çıkan söz, yüz binlerce seçmenin iradesinden daha ağır basıyorsa orada sandık vardır ama demokrasi yoktur.

Bugün Türkiye’de milletvekili dediğimiz kişi, teoride milletin vekilidir. Fakat pratikte çoğu zaman genel merkezin memuruna dönüşür.

Seçmen onu seçtiğini sanır.

Parti teşkilatı onu belirlediğini sanır.

Millet ona yetki verdiğini sanır.

Ama liste başka yerde yazılmıştır.

Kapalı odalarda.

Dar kadrolarla.

Sessiz pazarlıklarla.

“Kim halka yakın?” diye değil, “Kim lidere yakın?” diye bakılarak.

Sonra biz o milletvekilinden bağımsız davranmasını bekleriz. 

Yanlış gördüğünde itiraz etmesini bekleriz. 

Yargı sorununa eğilmesini, ekonomiyi sorgulamasını, bürokrasideki çürümeyi dile getirmesini bekleriz.

Ama o vekil bilir ki kendisini Meclis’e gönderen asıl irade halk değilse, hesap 

vereceği yer de halk değildir.

İşte temsil krizi burada başlar. Halkın vekili olması gereken kişi, liderin sessiz gölgesine dönüşür.

Türkiye’de siyaset uzun süredir liyakat üretmiyor; sadakat üretiyor.

Sadakat elbette kötülük değildir. 

Ancak sadakat, aklın önüne geçerse biat olur. 

Biat, hukuk devletinde erdem değil; kurumsal çürümenin başlangıcıdır.

Partilerde özgür düşünce yoksa, Meclis’te güçlü denetim olmaz.

Meclis’te güçlü denetim yoksa, yürütme hesap vermez.

Yürütme hesap vermezse, bürokrasi eğilir.

Bürokrasi eğilirse, yargı yalnızlaşır.

Yargı yalnızlaşırsa, vatandaş devlete güvenini kaybeder.

Vatandaş devlete güvenini kaybederse, herkes kendi adaletini, kendi yolunu, kendi kurtuluşunu aramaya başlar.

İşte o zaman devletin çatısı ayakta görünür ama kolonları içeriden çürür.

Biz de o çürümüş kolonların üzerine her seçim döneminde yeni afişler asarız.

Yeni sloganlar.

Yeni vaatler.

Yeni yüzler.

Ama eski yöntem.

Eski zihniyet.

Eski kapı.

Eski kilit.

Eski anahtarsızlık.

Siyasi partiler, demokrasinin mutfağıdır.

Eğer mutfak kirliyse, sofraya temiz yemek çıkmaz.

Parti içinde seçim yoksa, ülke içinde seçim yalnızca şekil olur.

Parti içinde itiraz eden dışlanıyorsa, ülkede muhalefet kültürü gelişmez.

Parti içinde gençlere, kadınlara, emekçilere, hukukçulara, bilim insanlarına, yerelin sesine alan açılmıyorsa, 

Meclis de toplumun aynası olmaktan çıkar.

O zaman siyaset, milletin sorunlarını çözme sanatı olmaktan uzaklaşır; koltuk 

koruma zanaatına dönüşür.

Koltuk için susanlar, gün gelir adalet için de susar.

Liste için eğilenler, gün gelir hukuk karşısında da eğilir.

Makam için hakikati terk edenler, gün gelir milleti de terk eder.

Herkes demokrasiyi savunur, ama kendi partisinde istemez.

Herkes adalet der, ama aday belirlerken adil davranmaz.

Herkes millet iradesi der, ama milletin önüne konulan listeyi milletin iradesi sanır.

Bu, demokrasi değil; demokrasinin dekorudur, ama oyun daha önce yazılmıştır.

Hukuk devleti yalnızca mahkeme salonlarında kurulmaz.

Hukuk devleti, aday belirleme komisyonlarında da kurulur.

Parti kongrelerinde de kurulur.

Ön seçim sandıklarında da kurulur.

Genel merkezlerin karar alma biçiminde de kurulur.

Çünkü yarın hâkimi, savcıyı, bakanı, bürokratı, yüksek kurul üyesini, düzenleyici kurum başkanını belirleyecek siyasi irade; bugünün parti düzeninden çıkmaktadır.

Siz o siyasi iradeyi demokratik yöntemlerle üretmezseniz, o iradenin demokratik bir devlet düzeni kurmasını bekleyemezsiniz.  

Çürük tohumdan sağlam ağaç çıkmaz.

Karanlık odadan şeffaf yönetim doğmaz.

Biat kültüründen özgür yargı çıkmaz.

Sadakat terazisiyle liyakat ölçülmez.

Türkiye’nin ihtiyacı yalnızca yeni isimler değildir.

Yeni yöntemlere ihtiyacı vardır.

Yalnızca yeni partilere değil, parti fikrinin yeniden inşasına ihtiyacı vardır.

Yalnızca seçim kazanmaya değil, seçilme biçimini ahlaki ve demokratik hale getirmeye ihtiyacı vardır.

Bu nedenle ilk büyük reform, siyasetin kendi evinde başlamalıdır.

Bunun için;

Gerçek ön seçim zorunlu hale getirilmelidir.

Milletvekili adayları, belediye başkan adayları ve kritik temsil görevleri; birkaç kişinin takdirine değil, üyelerin ve mümkün olan yerlerde seçmenin katılımına açık, denetlenebilir, şeffaf ön seçimlere dayanmalıdır.

Parti içi muhalefet yasal güvenceye alınmalıdır.

Bir partide farklı düşünen insan hain değil, zenginliktir. İtiraz eden kişi düşman  değil, demokrasinin sigortasıdır. Liderler de dahil herkes eleştirilebilir olmalıdır. Çünkü eleştirilemeyen güç, sonunda denetlenemeyen güce dönüşür.

Seçim sistemi temsilde adaleti esas almalıdır.

Oylar çöpe gitmemelidir.

Barajlar,

halkın iradesini budama aracına dönüşmemelidir.

Meclis, toplumun bütün renklerini yansıtmalıdır. Çünkü temsil edilmeyen ses zamanla ya susar ya da öfkeye dönüşür. 

Siyasette liyakat ölçütleri kurumsallaştırılmalıdır.

 Adaylık, yalnızca sadakat testi olmaktan çıkarılmalıdır. Eğitim, mesleki birikim, etik geçmiş, kamu hizmeti anlayışı,yerel karşılık ve toplumsal güven dikkate alınmalıdır.Siyaset, nitelikli insanların uzak durduğu bir alan olmaktan kurtarılmalıdır.

 Bu ülkenin kaybettiği değerler var.

Adalet duygusu.

Emanet bilinci.

Kamu ahlakı.

Liyakat inancı.

Ortak vatana karşı sorumluluk.

Farklı düşünenle konuşabilme olgunluğu.

Bunları yeniden hayata geçirmek istiyorsak, önce bu değerleri boğan düzenekleri değiştirmek zorundayız.

Çünkü değerler yalnızca güzel sözlerle dirilmez.

Kurumlarla dirilir.

Hukukla dirilir.

Adil yöntemlerle dirilir.

Hesap verebilirlikle dirilir.

Siyasetin kapısını halka kapatıp sonra halktan demokrasiye inanmasını isteyemezsiniz

Gençlere “bu ülkenin geleceği sizsiniz” deyip aday listelerini aynı dar kadrolarla yazamazsınız.

Halka“egemenlik sizindir”deyip egemenliğin anahtarını genel merkez kasasında saklayamazsınız.

Türkiye’nin meselesi yalnızca hayat pahalılığı, yargı krizi, kutuplaşma değildir.

Bütün bunlar, daha büyük bir hastalığın belirtileridir.

Hastalık, siyasetin temsil üretme biçimindedir.

Biz yıllardır sonuçlarla kavga ediyoruz.

Oysa sebep karşımızda duruyor.

Sistemi tartışmadan sonuçları değiştiremeyiz.

Siyasi Partiler Kanunu demokratikleşmeden, seçim sistemi adil hale gelmeden, lider sultası gerilemeden, ön seçim gerçek anlamda işletilmeden bu ülkede ne ekonomi kalıcı düzelir ne hukuk  tam ayağa kalkar ne devlet kurumları  yeniden itibar kazanır.

Bir ülkenin kaderi, yalnızca sandığa atılan oyla değil; o sandığa kimlerin, nasıl ve hangi yöntemle aday olarak getirildiğiyle belirlenir.

Kapı kilitliyse, duvarı boyamanın anlamı yoktur.

Anahtar bellidir:

Demokrasi.

Liyakat.

Hukuk.

Ve halka gerçekten güvenmek.

Türkiye’nin ihtiyacı olan değişim, işte bu kapının açılmasıyla başlayacaktır!..

Yazarın tüm yazıları