CLARA’LAR NE DİYORSA O Hemen şu anda grev oylaması öneriyorum

8 Mart’ın 116’ncı yıl dönümünde tarihi sürece bir imzayı Alman kadın önder Clara Zetkin, 1919’da Kopenhag’da attı. Diğer imza sahiplerinden biri de yine bir Clara. 19 yaşındaki Triangle işçisi Clara Lemlich, Hemen şu anda grev oylaması öneriyorum” dedi…

Yazı dizisi: 116’ncı yılında 8 Mart – 2

 

Dizi sürerken…

“Haydaaa!

En az 50 yıldır bildiğimiz bu konu bir düzmece miymiş yani? Ortada konu ile ilgili hiçbir kayıt kuyut yok muymuş? Son derece ciddi bir araştırma bunu gösteriyormuş.

Haydaaa! Diyorum, başka da bir şey demiyorum.

Öncelikle can arkadaşım Zümrüt Sevinç… Bu araştırmayı gözler önüne getirdiğin için seni candan kutluyorum.

Yoksa, Petrol-İş Kadın Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Selgin Zırhlı Kaplan’ın akademik nitelikteki bu araştırmasından bihaber olacaktık.

Mine GÜLER / İzmit

**

Dünden…

“Elinizdeki kitapçık, bu mücadelenin geçmişine kısa bir bakış, kadın emeği tarihine küçük bir yolculuk. Petrol-İş MYK olarak kadın emeği tarihi yazılmadan emek tarihinin eksik kalacağını biliyoruz. 8 Mart tarihçesinin eksiksiz ve doğru bir şekilde aktarılmasının sendikal mücadeleye yapacağı katkıların da farkındayız.

Efsanelerden, hatalı ve yanlış bilgilerden arındırılmış 8 Mart tarihçesini işçi kadınların daha fazla hak elde etmesi için çaba yürüten sendikalı, sendikasız tüm kadınların yararlanması dileğiyle yayınlamaktan mutluluk duyuyoruz.”

“Pek çok bilgiye, doğrudan kaynağından araştırarak ulaştık. Doğruluğundan emin olmak için dönemin gazetelerini taradık. Kitapçıkta, tarihçede belirtilen olaylara ek olarak, kadın mücadelesi tarihinde önemli yer tutan bazı olaylara da yer verdik. Kadın emeği tarihine yapacağınız bu kısa yolculuğun bazı sorulara cevap niteliğinde olmasını umuyor, keyifli okumalar diliyoruz.”

Selgin Zırhlı KAPLAN

**

Sevgili okur..

Dün ilk bölümüyle, hayli iddialı bir araştırmanın sonucunu yansıtarak girdiğimiz konu, ülkemiz basınında ilk Gebze Emek’te yer almadı. Öyle bir hatalı iddiamız da olmadı.

Gebze İşçilerin Birliği Derneği Başkanı Elif Alçınkaya gerek araştırmadan, gerek sonucundan bilgi sahibi olduğunu ve son altı yıl içinde, fi tarihinde gördüğü bir haberden edindiğini söyledi. Arama motorundan arayıp, linkini de göndermeye çalışacak.

Yorumun ilk bölümüne dair kısa bir özet ve link, şahsıma ait Facebook sayfasından çoğunluğu kadın 100 kişiye etiketlendi. Biri dahi etiketi kaldırmadı. İzmit’ten Mine Güler’in bilgisi de Face’den ortak arkadaşımız Psikolog Zümrüt Sevinç’in de etiketlenmesinin sonucudur.

Diziden öte;

Gerek Petrol-İş’te dönemin Merkez Yürütme Kurulu gerekse çalışmanın, eserin asıl sahibi, emektarı, Petrol-İş Kadın Dergisi Selgin Zırhlı Kaplan’ın bu çalışma ve yayımdaki bir amacı, muhtemelen edinilmiştir…

**

8 Mart’ın tarihçesi

1800’lü yıllarda İngiltere’de başlayan ve ardından Avrupa ve ABD’ye yayılan sanayi devrimiyle birlikte emek ihtiyacının hızla artması sonucu kadınlar üretime kitlesel olarak katılmaya başladı. Kadın emeği, ucuz işgücü olarak çok kısa sürede yaygınlaştı. Bununla birlikte, ağır çalışma koşulları, sağlıksız işyerleri, düşük ücretler, haftada 75 saate varan çalışma süreleri, çoğu göçmen olan kadın işçilerin tepkisiy le karşılaştı. 1800’lü yıllarda ABD’de kadınların başı çektiği pek çok greve rastlanmaktadır. 1828 Dover pamuk fabrikası grevi, 1834 ve 1836 tarihli Lowell dokuma fabrikası grevi, 1860 Lynn kadın ayakka bı işçileri grevi öne çıkanlardan sadece birkaçı. O dönemlerde, fabrikalarda çoğunlukla çiftliklerden şehirlere yerleşen Amerikalı genç kadınlar çalışırken, göçlerin artmasıyla birlikte yavaş yavaş bu oran tersine döndü. Bir süre sonra, fabrikalarda çalışan göçmen kadınlar, çoğunluğu oluşturmaya başladı.

1900’lü yılların başlarına doğru, Avrupa’dan yayılan örgütlenme ve başkaldırı dalgası, göçmen işçilerle birlikte ABD’yi de etkisi altına aldı. İrlandalı, İtalyan, Yahudi, Polonyalı vs. göçmen kadınların çoğunlukta çalıştığı tekstil ve hazır giyim endüstrisinin merkezi haline gelen New York kentinde kadın işçiler örgütlenmeye, sendikalar kurmaya, daha etkin grevler düzenlemeye başladılar. Kadın işçilerin mücadelesiyle oy hakkı mücadelesi yürüten kadınların kaderi pek çok kez birleşti, birbirine güç verdi. Bazen büyük grev ve yürüyüşlere dönüştü.

İlk kitlesel kadın günü kutlaması

İlk kitlesel kadınlar günü kutlaması Tarihte kayıtlara dayalı ilk kadınlar günü kutlaması ABD’nin New York kentinde 28 Şubat 1909 tarihinde Amerikan Sosyalist Partisi’nin kararıyla düzenlenen Ulusal Kadınlar Günü’dür

New York kadın gömlekçileri grevi

1909 yılının sonbaharında ABD’nin New York kentinde bulunan Triangle kadın gömleği fabrikasında, çoğunluğu kadınlardan oluşan işçiler, kötü çalışma koşullarına, düşük ücretlere, uzun çalışma sürelerine ve işverenlerin insanlık dışı davranışlarına karşı sendikalaşmaya karar verdi. 150 Triangle işçisi, Uluslararası Kadın Giyimi İşçileri Sendikası’na üye oldu. Ancak bu girişim, Triangle işverenleri Max Blanck ve Isaac Harris tarafından sert bir şekilde bastırıldı. İşçiler Eylül 1909’da greve çıktılar. İşverenler grevin dağıtılması için önce işçi leri tutuklattılar, bu da yetmeyince çetelerle anlaşıp grevi dağıtmaya çalıştılar. Son olarak sendikaya üye olanları işten attılar. Bununla da kalmayıp, diğer çalışanları zorla üye yaptıkları “Triangle Çalışanları Yardımseverler Derneği”ni kurdular, başka bir sendikaya üye olanları işten çıkaracaklarını belirterek sendikalaşmayı önlemeye çalıştılar.

Triangle işçilerinin Eylül 1909’da başlattığı grevin üzerinden çok geçmeden New York kadın gömleği grevi patlak verdi. 22 Kasım 1919’da Uluslararası Kadın Giyimi İşçileri Sendikası’na bağlı Local 25 şubesi genel grev çağrısı yaptı.

Cooper Union binasında, grevin iyi bir karar olup olmadığı üzerine yapılan uzun tartışmaları dinledikten sonra 19 yaşındaki Triangle işçisi Clara Lemlich, kalabalığın içinden sıyrılarak şöyle seslendi: “Ben de birkaç şey söylemek istiyorum. Anlatılanları yaşayanlardan biri olarak daha fazla susmaya sabrım yok. Hemen şu anda grev kararı alınması için oylama yapılmasını öneriyorum.” Bu sözler ayakta al kışlandı ve o gün salondan grev kararı çıktı.

25 Kasım 1909 tarihinde, yüzde seksenini kadınların oluşturduğu 20 bin tekstil işçisinin insanca çalışma koşulları, 8 saatlik işgünü, yaşanabilir ücret ve kadınlara oy hakkı talepleriyle başlattıkları büyük New York kadın gömleği işçilerinin grevi başladı.

“20 binin isyanı” olarak adlandırılan grevin olduğu dönemde, New York’un tamamında kadın gömleği sektöründe çalışan işçi sayısı toplam 40 bin civarındaydı. Bazı kaynaklarda 30 bin olarak geçen grevcilerin yaklaşık yüzde 80’i kadınlardan oluşuyordu. Grev, Şubat 1910’da sona erdi. İşçilerin pek çok talepleri kabul edildi. Grevden önce yüzlerce üyesi olan ILGWU’nun artık binlerce üyesi vardı. Sadece bir şirketin sahipleri işçilerle sözleşme imzalamayı reddetti: Grevin başlaması ve örgütlenmesinde önemli rol oynayan Triangle Gömlek Fabrikası.

 

Clara Zetkin’in ortak bir kadınlar günü önerisi

ABD’de emek dünyasındaki bu gelişmelere paralel olarak Avrupa’da muhalefet giderek güçleniyordu. 27 Ağustos 1910 tarihinde Danimarka’nın Kopenhag kentinde gerçekleştirilen 2. Uluslararası Sosyalist Kadın Konferansı’nda konuşulan konular arasında kadın işçilerin sosyal güvenlikten yoksun ve düşük ücretle çalıştırılmaları, sağlıksız çalışma koşulları, oy hakkı, analık hakları, çocuk işçiliği de vardı. Aynı kongrede, kadınların gece çalışması yasağının ancak bütün işçiler için uygulandığında kabul edilebileceği de belirtilenler arasındaydı. Alman kadın önder Clara Zetkin, bütün ülkelerde ortak belirlenecek bir tarihte ve ilk olarak oy hakkını gündemine alan bir uluslararası kadınlar gününün düzenlenmesini önerdi. Zetkin’in bu önerisinde herhangi bir tarih belirtilmemiştir.

Önergede şu sözler yer almaktadır: “Sosyalist kadınlar, kendi ülkele rinde sınıf bilinciyle çalışan politik ve emek örgütleriyle işbirliği yapa rak, belirlenecek ortak bir tarihte ve ilk olarak kadınların oy hakkını gündemine alan özel bir Kadınlar Günü organize etmelidir.”

Kararın 17 ülkeden katılan 100’ün üzerinde delegenin oyu ile kabul edilmesinin ardından birçok ülkede, savaş yılları hariç farklı tarihler de kadınlar günü kutlandı.

Konferans sonrası ilk kadınlar günü: 19 Mart 1911

1910 yılında Clara Zetkin’in önerisinin kabul edildiği konferanstan bir yıl sonra 19 Mart 1911 tarihinde, Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre’de ilk kadınlar günü kutlamaları yapıldı. Alınan karara uygun olarak, kutlamaların ekseninde oy hakkı mücadelesi vardı. Bu tarihin, 1848 Alman köylü devriminin yıldönümü olarak seçilmesinin anlamı, Prusya kralının o dönem tutmadığı pek çok sözü gibi, kadınlara oy hakkı sözünü tutmamasına atıfta bulunmaktı. Sadece Avusturya-Macaristan imparatorluğu sınırları içerisinde 300’e yakın gösteri gerçektirildi.

Dizide yarın

Triangle gömlek fabrikası yangını

Kadın işçilerin isyanı: Ekmek ve gül grevi

Birinci Dünya Savaş yılları

Kadınlar günü ilk defa 8 Mart’a denk geliyor

8 Mart tarihi sabitleniyor

Türkiye’de ilk 8 Mart kutlaması

Dizide dün

Tüm bildiklerinizi unutun

8 Mart 1857’de grev, yangın ve ölen işçiler yok

https://www.gebzeemek.com/haber/guncel/8-mart-1857de-grev-yangin-ve-olen-isciler-yok/3223.html